كسى كه كوشش بيهوده مىكند مثالى بزنند مىگويند : « هو كقابض الماء باليد » ، « او مانند كسى است كه مىخواهد آب را با دست خود بگيرد . »
و اين بيت نيز منسوب به على عليه السّلام است :
و من يصحب الدّنيا كمن مثل قابض * على الماء خانته فروج الأصابع
در فارسى نيز « آب در غربال » مثل به فنا و زوال است . چنان كه گفتهاند :
قرار در كف آزادگان نگيرد مال * نه صبر در دل عاشق ، نه آب در غربال
خلاصه در همه اين معانى ، وجه تمثيل آن است كه پرستندگان باطل از خواندن خدايان خود فايدتى نگيرند و در تشنگى بميرند . « 1 »
4 - تمثيل مشركين به افرادى متحيّر و سرگردان
قُلْ أَ نَدْعُوا مِنْ دُونِ اللَّهِ ما لا يَنْفَعُنا وَ لا يَضُرُّنا وَ نُرَدُّ عَلى أَعْقابِنا بَعْدَ إِذْ هَدانَا اللَّهُ كَالَّذِي اسْتَهْوَتْهُ الشَّياطِينُ فِي الْأَرْضِ حَيْرانَ لَهُ أَصْحابٌ يَدْعُونَهُ إِلَى الْهُدَى ائْتِنا قُلْ إِنَّ هُدَى اللَّهِ هُوَ الْهُدى وَ أُمِرْنا لِنُسْلِمَ لِرَبِّ الْعالَمِينَ
« 2 » « بگو آيا چيزى غير از خدا بخوانيم كه نه سودى به حال ما دارد نه زيانى و ( به اين ترتيب ) بازگشت به عقب كنيم بعد از آنكه خداوند ما را هدايت كرده ، همانند كسى كه بر اثر وسوسههاى شياطين راه را گم كرده و سرگردان مانده ، در حالى كه يارانى هم دارد كه او را به هدايت دعوت مىكنند كه به سوى ما بيا ، بگو تنها هدايت خداوند هدايت است و ما دستور داريم كه تسليم پروردگار عالميان باشيم . »
اين آيه ، به انسان متحيّرى مثال زده است كه در كار خود سرگردان است و دربارهء
هامش
( 1 ) . امثال قرآن ، ص 197 .
( 2 ) . انعام / 71 .