مگس نيز عاجزند . چرا كه اگر مگس چيزى از آنها بربايد نمىتوانند آن را باز پس گيرند ! « 1 » موجودى به اين ضعيفى و ناتوانى كه حتّى در مبارزه با يك مگس شكست مىخورد چه جاى دارد كه او را حاكم بر سرنوشت خويش بدانند و حلّال مشكلات ! اين مثال گرچه در برابر مشركان عرب ذكر شده ، ولى با توجّه به اينكه مخاطب آن همه مردم جهانند
يا أَيُّهَا النَّاسُ
اختصاصى به بتهاى سنگى و چوبى ندارد ، بلكه تمام معبودهايى را كه جز خدا مىپرستند در اين مثال شركت داده شدهاند ، اعمّ از فرعونها و نمرودها و بتهاى شخصيتهاى كاذب و قدرتهاى پوشالى و مانند آن .
آنها نيز بر اين مثال منطبق هستند ، آنها هم اگر دست به دست هم بدهند و تمام لشكر و عسكرشان را جمع و جور كنند و انديشمندان و فرزانگانشان را دعوت كنند قادر به خلق مگسى نيستند ، و حتّى اگر مگسى ذرهاى از سفرهء آنها برگيرد توانائى بازگرداندن آن را ندارد . « 2 »
دكتر بنت الشاطىء مىنويسد :
« از زمانى كه كتاب آسمانى اسلام چنين مثالهاى شگفتى را ارائه نموده تا كنون چهارده قرن مىگذرد . . . و اين تمثيلات همواره ، تمامى قدرتهاى بشرى و نبوغ دانشمندان را به تحدّى و هماوردى دعوت نموده است ، و كسانى را كه معجزات علمى عصر حاضر چشمانشان را خيره نموده و مغرورشان ساخته ، پيوسته فرا مىخواند كه اگر مىتوانند گرد هم آمده و مگسى را ( و يا بال مگسى را ) بيافرينند ، و يا طعمهاى را كه از آنها ربوده باز پس گيرند .
هامش
( 1 ) . تحقيقات به عمل آمده نشانگر آن است كه مگس در مقايسه با ساير حيوانات اين ويژگى را دارد كه غذائى را كه به دهان مىگيرد ، قبل از بلعيدن آن ، به وسيله ترشحات بذاق خود ، آن را متلاشى نموده و تجزيه مىكند ، و به اين ترتيب هرگاه اين حيوان طعمهاى را مىربايد پيش از خوردن ، شكل آن را كاملا از حالت اصلى خود خارج ساخته و آنگاه آن را بوسيله نوك خود جذب مىكند ، لذا هيچ يك از ابزارهاى پيچيده دانشمندان نيز نخواهند توانست طعمهاى را كه مگس به دهان گرفته از او باز پس گيرد ، چرا كه اين طعمه ديگر ماهيت اصلى خود را از دست داده و قابل تبديل به وضعيت سابق خود نيست ! و بدينسان اين آيه را مىتوان يكى از معجزات علمى قرآن قلمداد نمود .
( امثال القرآن ) ، عبد الرحمن حسن حنبكه ، ص 193 .
( 2 ) . تفسير نمونه ، ج 14 ، ص 174 - 171 ، با تلخيص .