امّا درست در همين زمان كه غوغاى حيات در سرتاسر باغ نمايان است ، و دلها را پر از اميد نموده و چشمها را به خود خيره ساخته ، و همگان را مفتون خود نموده است ، ناگهان فرمان الهى فرا مىرسد و سرمائى سخت يا طوفانى درهم كوبنده ، همه چيز را در هم مىريزد و آنها را چنان درو مىكند كه گويا هرگز نبودهاند ! گوئى همه چيز در يك لحظه اتفاق افتاده ، و آنچنان همه چيز دگرگون شده كه باور نمىكنيم اين همان باغ سرسبز و خرّمى است كه ديروز به روى ما مىخنديد .
آرى ، اين است حكايت دنيائى كه نه جاى امنيّت و سلامت است و نه آن را ثبات و پايدارى است ، و كسى از خوشيهاى آن جز حظّ و بهره اندكى نبرده است . « 1 »
امّا در آيهء بعد با يك جملهء كوتاه ، اشاره به نقطهء مقابل اين گونه زندگى كرده است و مىفرمايد : « خداوند به دارالسّلام ؛ خانه صلح و سلامت و امنيّت دعوت مىكند . »
در آنجا كه نه از اين كشمكشهاى غارتگران دنياى مادّى خبرى است ، و نه از مزاحمتهاى احمقانه ثروت اندوزان از خدا بىخبر ، و نه از جنگ و خونريزى و استعمار و استثمار ، و تمام اين مفاهيم در كلمهء « دار السّلام » ( خانه صلح و سلامت ) جمع است .
و هر گاه زندگى در اين دنيا نيز شكل توحيدى و رستاخيزى به خود گيرد آن هم تبديل به « دار السّلام » مىشود و از صورت آن « مزرعه بلا ديده طوفان زده » در مىآيد . « 2 »
هيچ گنجى بىدد و بىدام نيست * جز به خلوتگاه حقّ آرام نيست
« 3 » على عليه السّلام دنيا و فرجام دنياپرستى را چنين ترسيم نموده است :
« شما را از دل بستن به دنيا بر حذر مىدارم ، زيرا دنيا به كام دنيا پرستان شيرين و در نظر آنان سبز و خرّم است ، به شهوتها و خواهشهاى بيهوده پيچيده شده است و به وسيلهء متاعهاى زود از بين رونده اظهار دوستى مىنمايد ، و به زيورهاى اندك مردم را به شگفت
هامش
( 1 ) . تفسير فى ظلال القرآن ، ج 3 ، ص 1775 . با تغيير اندك .
( 2 ) . تفسير نمونه ، ج 8 ، ص 264 .
( 3 ) . مثنوى معنوى ، دفتر دوم .