مىآيد ، امّا كفها به بيرون پرتاب مىشوند ولى آنچه به مردم سود مىرساند ( آب يا فلز خالص ) در زمين مىماند . خداوند اين چنين مثال مىزند . »
آيهء كريمه مورد بحث ، از آيات برجستهء قرآنى است كه دربارهء طبيعت حقّ و باطل بحث نموده ، و شكلگيرى و كيفيت ظهور و آثار خاص هر يك از آن دو را خاطر نشان مىسازد و سنّت خداى سبحان را در خصوص حقّ و باطل بيان مىكند ، و اين بيان را در ضمن مثلى مىآورد . « 1 »
در اين مثال ترسيم دقيقى از سيماى حقّ و باطل صورت پذيرفته است و باطل را تشبيه نموده به كفهاى بيهوده و بلند آواز و ميان تهى كه هميشه بالانشين است ، امّا هنرى ندارد و بايد به كنارى ريخته شوند . و حقّ را تشبيه نموده به آب حياتبخش و زندگى آفرين كه سرچشمهء نموّ و حركت است ، ولى خاموش و بىسروصدا و متواضع است ، و چنانچه روى زمين هم نماند در اعماق زمين نفوذ مىكند و چيزى نمىگذرد كه به صورت چشمهسارها و قناتها و چاهها سر از زمين بر مىدارد ، تشنه كامان را سيراب مىكند ، درختان را بارور و گلها را شكفته و ميوهها را رسيده و به همه چيز سروسامان مىدهد . « 2 »
در اين مثال پر معنى كه با الفاظ و عبارات موزونى ادا شده و منظرهء حقّ و باطل را به عالىترين صورتى ترسيم كرده ، حقايق فراوانى نهفته است كه در اينجا به قسمتى از آن اشاره مىكنيم : « 3 »
1 - تعريف حقّ و باطل
بر اساس آيه شريفه ، حقّ يعنى واقعيّتها و باطل يعنى پندارها و خيالهاى خام و بى
هامش
( 1 ) . تفسير الميزان ، ج 11 ، ص 515 .
( 2 ) . تفسير نمونه ، ج 10 ، ص 166 .
( 3 ) . در بيان اين نكات از منابعى چون : تفسير نمونه ، ج 1 ، ص 166 تا 171 و الامثال فى القرآن الكريم ، جعفر سبحانى ، ص 158 تا 160 و تفسير نور ، ج 6 ص 168 و 169 و مثالهاى زيباى قرآن ، ج 1 ، ص 295 تا 300 و آشنائى با قرآن ، ج 1 ، ص 180 و حقّ و باطل ، مرتضى مطهرى ، ص 49 تا 63 ، بهره جستهايم .