خردمندان در آنها بينديشند و عبرت گيرند .
امير مؤمنان على عليه السّلام در اين باره مىفرمايند :
« . . . و وعظتم به من كان قبلكم و ضربت الامثال لكم و دعيتم الى الامر الواضح ، فلا يصمّ عن ذلك الّا اصمّ و لا يعمى عن ذلك الا أعمى ، و من لم ينفعه الله بالبلاء و التجارب لم ينتفع بشىء من العظمة » « 1 » « پس شما در امور و حوادث روزگار تجربه آموختيد ، و از تاريخ گذشتگان پند گرفتيد ، مثلها براى شما زدهاند ، و به امرى آشكار دعوت شدهايد ، جز ناشنوايان كسى ادعاى نشنيدن حقّ را ندارد ، و جز كوران و كور دلان كسى ادّعاى نديدن واقعيّتها نمىكند ، كسى كه از آزمايشها و تجربههاى خدادادى سودى نبرد از هيچ پند و اندرزى سود نخواهد برد . »
همچنين آن حضرت در وصيت خود به فرزند بزرگوارش امام حسن عليه السّلام مىفرمايد :
« يا بنىّ انىّ قد انبأتك عن الدّنيا و حالها و زوالها و انتقالها و أبنأتك عن الاخرة و ما اعدّ لأهلها فيها و ضربت لك فيهما الامثال لتعتبر بها و تحذو عليها » « 2 » « اى پسرم ! من تو را از دنيا و تحوّلات گوناگونش و نابودى و دست به دست گرديدنش آگاه كردم و از آخرت و آنچه براى انسانها در آنجا فراهم است اطلاع دادم و براى هر دو مثالها زدم تا پند پذيرى ، و راه و رسم زندگى بياموزى . »
از جمله مثالهاى قرآنى كه با تشريح تاريخ پيشينيان و اقوام گذشته ، درسى زنده و جارى از مدرسه روزگار در اختيار شاگردان هستى ميگذارد ، و آنها را به كسب تجربه از اين وقايع فرا مىخواند ، مىتوان به دو نمونهء ذيل اشاره نمود :
1 - عاقبت كفران نعمت
قرآن كريم نتيجهء كفران نعمتهاى الهى را در قالب يك مثال عينى چنين ترسيم نموده
هامش
( 1 ) . نهج البلاغه ، خطبه 176 .
( 2 ) . نهج البلاغه ، نامه 31 .