تنها مفسّرين وادار شدهاند كه دربارهء اين مثل بينديشند ، غير مفسّرين هم دربارهء اين مثل قرآن به فكر فرو رفتهاند كه منظور قرآن از اين چراغ و شيشه و چراغدان و آن روغن و درخت پر بركت و آن روغنى كه خود به خود بدون آتش مىخواهد برافروخته شود و نور هدايت بدهد چيست ؟ » « 1 » نكتهء در خور توجّه آن است كه حتّى به آن دسته از تمثيلاتى كه از فرط سادگى و عاميانه بودن براى همگان قابل فهم بوده و هر فرد معمولى مفهوم آن را به راحتى در مىيابد ، نيز نبايد به چشم يك موضوع عادى و كم اهميّت نگريست ، چرا كه اساسا هر مخلوقى ولو بسيار كوچك ، از نظر انتساب به پروردگار و نشانهء حكمت و قدرت بودن او ، بزرگ و با اهميّت است .
قرآن كريم در آيهء 26 بقره مىفرمايد :
« به درستى كه خداوند از اينكه مثال ( به موجودات ظاهرا كوچكى مانند ) پشه و حتّى بالاتر از آن ( در ظرافت و كوچكى ) بزند شرم نمىكند . . . »
يعنى گرچه مردم عادتا به ظرافتهاى وجودى پشه از آن رو كه كوچك است بى توجّهند ، ولى آنچه مسلّم است اين كوچكى به همراه عظمت خلقت آن ، سزاوار توجّه بيشترى است ، چرا كه در ساختمان اين حيوان بسيار كوچك ، يك دنيا دقّت و ظرافت به كار رفته كه عقل در آن حيران مىماند .
امام صادق عليه السّلام دربارهء آفرينش اين حيوان كوچك مىفرمايد :
« انما ضرب الله المثل بالبعوضة لانّها على صغر حجمها ، خلق اللّه فيها جميع ما خلق اللّه فى الفيل مع كبره و زيادة عضوين آخرين و هما جناحيها . . . »
« بدرستى كه خداوند بدين جهت به پشه مثال زده است كه علىرغم كوچكى ، از تمامى
هامش
( 1 ) . آشنائى با قرآن ، ج 4 ، ص 106 .