مىبينيم ناگهان اين بنا فرو غلطيده و يكباره سقوط مىكند ، و درّهها كه براى بلعيدن آن دهان گشودهاند آن را مىبلعند ، چه صحنه دهشتآورى ! . . . اين صحنه شگفتى است ، كه مالامال از حركت و پويائى است ، و تنها كلماتى چند اين پويائى و جنبش را پديد آوردهاند . . .
اين دو صحنه هر دو در تابلوى هنرى شگفتانگيزى كه تعابير منحصر به فرد قرآنى آنها را به تصوير كشيده ، خودنمائى مىكنند . صحنههائى كه به صورت عينى و در هر زمان تكرار مىشوند .
آرى ، اهل نفاق و تزوير ، همواره عقايدى متزلزل داشته ، و شالوده اعتقادى آنها بر پايهء شك و ترديد بنا شده است . لذا آرامش و ثبات از دلهايشان رخت بربسته و پيوسته از برملا شدن اسرارشان در اضطراب بسر مىبرند . » « 1 »
2 - ترسيم و تصوير حقايق غيبى ، مفاهيم اعتقادى و حالات نفسانى و روحى در قالب امور محسوس و ملموس
يكى از روشهاى تربيتى كه قرآن كريم براى القاء پيام و تأثير بر مخاطب ، فراوان از آن بهره جسته است ، تصويرگرى حقايق معنوى و ارائه مفاهيم اعتقادى در قالب امورى محسوس و ملموس است و اين امرى است كه در تمثيلات قرآنى نمود بارز و آشكارى دارد .
همانگونه كه در مباحث پيشين اشاره داشتيم « تصويرگرى ، روشى است براى بيان حقايق اشياء و از مهمترين كاركردهاى آن ، تأثيرگذارى بر مخاطب و اقناع نفس و مبالغه در معنا و تبيين و توضيح مفاهيم است . » « 2 »
هامش
( 1 ) . تفسير فى ظلال القرآن ، ج 3 ، ص 1711 و 1712 ، با تلخيص .
( 2 ) . اساليب البيان فى القرآن ، ص 270 .