مقايسهء اين دو فرد با هم ، بيانگر فاصلهء زيادى است كه در ميان طرز فكر بتپرستى و خداپرستى وجود دارد ، و روشن كنندهء تفاوت اين دو برنامه و پرورش يافتگان اين دو مكتب است . كوتاه سخن اينكه ، « توحيد » و « شرك » تنها يك عقيده نيست ، يك الگوى كامل براى تمام زندگى است ، يك برنامهء وسيع و گسترده است كه فكر و اخلاق و عواطف و زندگى فردى و اجتماعى ، سياسى و اقتصادى و فرهنگى را دربر مىگيرد ، و مقايسهء عربهاى مشرك عصر جاهليّت با مسلمانان موحّد آغاز اسلام مىتواند ترسيم روشنى از اين دو برنامه و مسير باشد . « 1 »
ج ) تمثيل « مؤمن » و « منافق » در قالب مقايسه
قرآن كريم در آيات بسيارى ، پرده از ماهيت منافقين برداشته و مسلمانان را به شناخت چهرههاى مزوّرى كه ظاهرى شايسته امّا دلى پر كينه دارند ، فرا خوانده است .
برخى تمثيلات قرآنى نيز عهدهدار اين نقش بوده و با ارائه تصاويرى بديع ، نيّات و مقاصد آنها را به وضوح ترسيم نموده است .
از جمله مىتوان به تمثيل ذيل اشاره داشت كه در نهايت روشنى و وضوح ، بىثباتى و سستى كار منافقان و استحكام و بقاى كار اهل ايمان ، به تصوير كشيده شده است .
أَ فَمَنْ أَسَّسَ بُنْيانَهُ عَلى تَقْوى مِنَ اللَّهِ وَ رِضْوانٍ خَيْرٌ أَمْ مَنْ أَسَّسَ بُنْيانَهُ عَلى شَفا جُرُفٍ هارٍ فَانْهارَ بِهِ فِي نارِ جَهَنَّمَ وَ اللَّهُ لا يَهْدِي الْقَوْمَ الظَّالِمِينَ
« 2 » « آيا كسى كه شالوده آن را بر پرهيز از خدا و خشنودى او بنا كرده بهتر است ، يا كسى كه اساس آن را بر كنار پرتگاه سستى بنا نموده كه ناگهان در آتش دوزخ فرو مىريزد ، و خداوند گروه ستمگر را هدايت نمىكند . »
مؤمنان به كسى مىمانند كه براى بناى يك ساختمان ، زمين بسيار محكمى را
هامش
( 1 ) . تفسير نمونه ، ج 11 ، ص 331 - 327 . با تلخيص و تصرف .
( 2 ) . توبه / 109 .