به ذهن عامّهء مردم است ، چون فهم عامّه آنقدر رسا نيست كه براى انسان از آن نظر كه انسان است زندگى ديگرى غير از زندگى حيوانيش سراغ گيرد ، او در افق پستى كه همان افق ماديست بسر مىبرد ، و به لذائذ مادى و حركات ارادى به سوى آن سرگرم است ، و جز اين سنخ لذائذ و اين قسم پيشرويها لذّت و حركت ديگرى سراغ ندارد و منشأ اين سنخ شعور همان زندگى حيوانى است نه انسانى تا او بتواند به زندگى انسانى خود پى ببرد .
اين سنخ مردم ، فرقى بين مؤمن و كافر نمىبينند و هر دو را از نظر داشتن موهبت حيات برابر مىدانند . براى چنين مردمى معرفى كردن مؤمن را به اينكه او زنده است به زندگى ايمانى و داراى نورى است كه با آن نور راه مىرود ، و همچنين معرفى كردن كافر به اينكه او مرده به مرگ ضلالت است ، و در ظلمتى بسر مىبرد كه مخرج و مفرّى از آن نيست محتاج است به تشبيهاتى كه حقيقت معناى مورد نظر را به افق فهم آنها نزديك كند . » « 1 »
از اين رو ، ايمان به خدا ، ايمان به روز جزا ، ايمان به فرشتگان الهى ، ايمان به شرايع آسمانى و در يك كلمه ايمان به غيب ، نه تنها در حوزهء افكار و انديشه آدمى تأثير گذارده ، و افق ديد وى را وسعت مىبخشد ، بلكه در حوزهء اعمال و كردار آدمى نيز اثربخش بوده زندگى او را از بعد عاطفى ، اخلاقى و اجتماعى تحت الشعاع پرتوهاى درخشان و حياتبخش اين خورشيد مشعشع قرار خواهد داد .
آرى ، نگرش چنين افرادى تنها در محدودهء محاسبات فيزيكى ، كمّى و سودجويانه نمىگنجد و آنان زندگى را تنها در خور و خواب و شهوت خلاصه نمىبينند ، و خلقت خود و خلقت جان هستى را عبث و بيهوده نمىانگارند . و اين جهتگيرى و جهانبينى انگيزهاى براى شكوفائى استعدادهاى روحى آنها و گسترش وجودى ايشان در امتداد كمال مطلق خواهد بود .
آنان كسانى هستند كه خداوند متعال درباره ايشان فرمود :
هامش
( 1 ) . تفسير الميزان ، ج 7 ، ص 514 و 515 .