« و هيچ يك از شما از ديگرى غيبت نكند ، آيا كسى از شما دوست دارد كه گوشت برادر مرده خود را بخورد ؟ ( به يقين ) همه شما از اين امر كراهت داريد ، تقواى الهى پيشه كنيد كه خداوند توبهپذير و مهربان است . »
در اينجا با آن كه كلمه « مثل » به كار نرفته ، ليكن مسئله تشبيه خيلى روشن است . و بطورى كه ملاحظه مىشود حتّى ادات تشبيهى هم وجود ندارد ، شايد علتش شدت وضوح تشبيه باشد . « 1 »
دربارهء تشبيه غيبت به خوردن گوشت برادر مؤمن ، چندين نكته را مىتوان خاطر نشان نمود . « 2 »
1 - مردم با ايمان برادر و همخون يكديگرند
لَحْمَ أَخِيهِ
2 - آبروى انسان ، مثل گوشت بدن او وسيله قوام اوست
لَحْمَ أَخِيهِ
3 - همان گونه كه مرده قدرت دفاع از خود را ندارد ، شخصى كه مورد غيبت است نيز چون حاضر نيست ، قدرت دفاع از خود را ندارد
مَيْتاً
4 - اگر از بدن زنده قطعهاى جدا شود ، امكان پر شدن جاى آن هست ، ولى اگر از مردهاى چيزى كنده شود جاى آن همچنان خالى مىماند . آرى غيبت ، آبروى مردم را بردن است و آبرو كه رفت ديگر جبران نمىشود .
لَحْمَ أَخِيهِ مَيْتاً
5 - غيبت كردن ، درندگى است
يَأْكُلَ لَحْمَ أَخِيهِ مَيْتاً
6 - مقتضاى برادرى آن است كه فرد براى برادر دينى خود يار و ياور و مشفق او باشد ، امّا غيبت كننده بجاى اين امور به عيبجويى و طعنه زدن و بردن آبروى وى روى آورده و اين همانند قطعه قطعه نمودن گوشت او است .
7 - از آنجا كه غيبت كننده از كار خود لذّت برده و اين كار را دوست مىدارد ، گوئى همانند كسى است كه خوردن گوشت برادر مردهء خود را دوست مىدارد ، ( أيحب
هامش
( 1 ) . تفسير امثال القرآن ، ص 566 .
( 2 ) . با اقتباس از : تفسير سورهء حجرات ، محسن قرائتى ، ص 104 و 105 و الامثال القرآن ، ابن قيّم ، ص 33 .