و مدلول آيهء شريفه :
وَ لا يَكُونُوا كَالَّذِينَ أُوتُوا الْكِتابَ مِنْ قَبْلُ فَطالَ عَلَيْهِمُ الْأَمَدُ فَقَسَتْ قُلُوبُهُمْ
« 1 » قرار گرفتهاند . ليكن نوميد نبايد بود . چه بعد از موت ، حيات و پايان هر روز سياه روزى سفيد بختى است :
اعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ يُحْيِ الْأَرْضَ بَعْدَ مَوْتِها .
« 2 » عنقريب روزگار عزت و استعلاى اسلاميان نيز فرا خواهد رسيد . . . » « 3 »
ب ) نمونههائى از رذائل اخلاقى در تمثيلات قرآنى
1 ) عهد شكنى
مىدانيم مهمترين سرمايهء يك جامعه ، اعتماد متقابل افراد اجتماع نسبت به يكديگر است . اصولا آنچه جامعه را از صورت آحاد پراكنده بيرون مىآورد و همچون رشتههاى زنجير به هم پيوند مىدهد ، همين اصل اعتماد متقابل است كه پشتوانه فعاليتهاى هماهنگ اجتماعى و همكارى در سطح وسيع مىباشد .
عهد و پيمان و سوگند ، تأكيدى است بر حفظ اين همبستگى و اعتماد متقابل ، اما آن روز كه عهد و پيمانها پشت سر هم شكسته شود ، ديگر اثرى از اين سرمايه بزرگ اعتماد عمومى باقى نخواهد ماند و جامعهء به ظاهر متشكّل ، تبديل به آحاد پراكندهء فاقد قدرت مىشود . « 4 »
قرآن كريم براى دعوت مسلمين به رعايت عهد و پيمانها و بر حذر داشتن آنها از پيمان شكنى ، مثالى نغز و تشبيهى گويا و پرمعنا ارائه نموده و مىفرمايد :
وَ لا تَكُونُوا كَالَّتِي نَقَضَتْ غَزْلَها مِنْ بَعْدِ قُوَّةٍ أَنْكاثاً تَتَّخِذُونَ أَيْمانَكُمْ دَخَلًا بَيْنَكُمْ . . .
« 5 »
هامش
( 1 ) . حديد / 16 : و مانند كسانى نباشند كه در گذشته به آنها كتاب آسمانى داده شد ، سپس زمانى طولانى بر آنها گذشت و قلبهايشان قساوت پيدا كرد !
( 2 ) . حديد / 17 : بدانيد خداوند زمين را بعد از مرگ آن زنده مىكند .
( 3 ) . تفسير الجواهر ، ج 22 ، ص 23 به نقل از : امثال قرآن ، ص 308 .
( 4 ) . تفسير نمونه ، ج 11 ، ص 328 .
( 5 ) . نحل / 92