منبع :
تفسير سورهء توحيد :
اثر محمد على صالح غفارى ، در اين تفسير به‌عنوان توحيد از ديدگاه علم ( عدد - مبدأ - آفريننده ) تعريف ذوات خلايق كه تركيبى از ماده و روح است و تعريف ماده كه محدوديت و جسمانيت از لوازم ذاتى آن مىباشد و همهء آثار و خاصيتها در ماده از آن جمله حيات و حركت و رنگ و نورانيت از تركيب ماده با روح مجرد پيدا مىشود و اثبات مىكند كه حيات و قدرت در ذات مقدس خدا اثر ذاتى و در ذوات مخلوقات اثر تركيبى است كه از تركيب و ادغام روح مجرد در ماده پيدا مىشود و اثبات اينكه اين دو اصل يعنى روح مجرد با ماده فاقد حيات ذاتى مىباشند . از تركيب اين دو اصل با يكديگر حيات و حركت پيدا مىشود به اين مناسبت خداوند مىفرمايد : « يُخْرِجُ الْحَيَّ مِنَ الْمَيِّتِ وَ يُخْرِجُ الْمَيِّتَ مِنَ الْحَيِّ . » اگر اصول آفرينش يعنى روح مجرد و ماده حيات ذاتى داشته باشند آيهء فوق معنا و مصداقى ندارد زيرا اثبات و سلب در صفات ذاتى قابل اجرا نيست . اگر حيات روح مجرد اثر ذاتى آن باشد اثبات و سلب حيات از ذات روح مجرد محال است و آيهء بالا مصداق پيدا نمىكند . پس اين دو اصل ( روح مجرد و