ملاك اطلاق صفت مكى يا مدنى به سور
با توجه به گفتهء دانشمندان در مورد مكى و مدنى بودن سور قرآن و استثنائاتى كه بيان كردهاند ، مىتوان به اين ملاك رسيد كه « اگر بخش عمدهاى از يك سوره مكى باشد ، آن سوره را مكى مىدانند و اگر بخش اعظم سورهاى مدنى باشد ، آن را مدنى محسوب مىكنند » .
براى نمونه مىتوان موارد ذيل را ذكر كرد :
1 - سورهء انعام ، بنابر قول اجماعى ، مكى است ؛ حال آنكه بنابر قولى ، آيات 91 تا 93 و 151 تا 153 اين سوره ، مدنى است . « 1 »
2 - سورهء يونس ، بنابر قول اكثر ، مكى است ؛ ولى بعضى از آيات آن را استثنا كرده و مدنى دانستهاند : آيهء 40 و آيات 94 تا 96 . « 2 »
3 - سورهء عنكبوت ، بنابر يكى از اقوال كه مشهورترين قول نيز هست ، مكى است . با اين حال ، برخى ده آيهء نخست آن را مدنى دانستهاند . « 3 »
هامش
( 1 ) - مجمع البيان ، ج 4 ، ص 5
( 2 ) - همان ، ج 5 ، ص 150
بهنظر مىرسد اگر قول مدنى بودن آيات 94 به بعد صحيح باشد ، بايد شامل آيات 94 تا 97 باشد . و اللّه اعلم . مؤلف
( 3 ) - همان ، ج 8 ، ص 5
البته در اين مورد نيز به نظر مىرسد استثنا كردن آيات 1 تا 11 صحيح باشد . و اللّه اعلم . مؤلف