8 - انواع تقسيمات در عصرهاى بعدى
در كتاب جمال القرّاء و كمال الاقراء ، انواع گوناگون ديگرى از تقسيمات ذكر شده كه ذيلا به آنها اشاره مىشود « 1 » :
الف - 12 تايى : از محمد بن فهم السمرى .
ب - 14 تايى : اين تقسيمبندى را دانى از ابن ذكوان ذكر كرده كه به دليل اهميت آن ، عين گفتهء ابن ذكوان را مىآوريم :
« نيمهء سبع يكم [ در تقسيمبندى 7 تايى ] در سورهء بقره آيهء 265 در
« لَعَلَّكُمْ تَتَفَكَّرُونَ »
است و نيمهء سبع دوم در سورهء انعام آيهء 20 در
« فَهُمْ لا يُؤْمِنُونَ »
و نيمهء سوم در سورهء يونس آيهء 60 در
« وَ لكِنَّ أَكْثَرَهُمْ لا يَشْكُرُونَ »
و نيمهء سبع چهارم در سورهء كهف آيهء 92 ( 74 صحيح است ) « 2 » در
« لَقَدْ جِئْتَ شَيْئاً نُكْراً »
و نيمهء سبع پنجم در سورهء قصص آيهء 40 در
« فَانْظُرْ كَيْفَ كانَ عاقِبَةُ الظَّالِمِينَ »
است و گفته شده است در
« نَجَوْتَ مِنَ الْقَوْمِ الظَّالِمِينَ »
و نيمهء سبع ششم در سورهء مؤمن آيهء 40 در
« يُرْزَقُونَ فِيها بِغَيْرِ حِسابٍ »
و نيمهء قسمت هفتم ، آخر سورهء تغابن است . ابن ذكوان مىگويد : اين اجزاء را از اساتيد اهل شام گرفتهام . » « 3 »
شايان ذكر است كه ابن ذكوان متوفاى 242 ق . است و بنابر اين مىتوان گفت كه
هامش
من آل عمران و خاتمة المائدة و خاتمة الانفال و خاتمة يوسف و خاتمة الكهف و خاتمة الفرقان و خاتمة الاحزاب و خاتمة حم السجدة و خاتمة الواقعة و آخر القرآن . »
( 1 ) - ج 1 ، صص 378 - 330
( 2 ) - به نظر مىرسد كلمهء « تسعين » در اصل « سبعين » بوده است ؛ چرا كه عبارت« لَقَدْ جِئْتَ شَيْئاً نُكْراً »در آيهء 72 سورهء كهف است ( به شمارش شامى ) كه مطابق با آيهء 74 عدد كوفى است .
( 3 ) - جمال القراء ، ج 1 ، ص 331 : « نصف السبع الاول من البقرة الى مائتين و خمس و ستين آية« لَعَلَّكُمْ تَتَفَكَّرُونَ »و نصف الثانى عشرون آية من الانعام« فَهُمْ لا يُؤْمِنُونَ »و نصف الثالث ستون آية من سورة يونس« وَ لكِنَّ أَكْثَرَهُمْ لا يَشْكُرُونَ »و نصف الرابع عند اثنتين و تسعين آية من الكهف« لَقَدْ جِئْتَ شَيْئاً نُكْراً »و نصف الخامس عند اربعين آية من القصص« فَانْظُرْ كَيْفَ كانَ عاقِبَةُ الظَّالِمِينَ »و قيل : عند قوله« نَجَوْتَ مِنَ الْقَوْمِ الظَّالِمِينَ »( فى رواية ابن المنادى و ليس مما رواه ابو عمرو الدانى ) و نصف السبع السادس اربعون آية من المؤمن« يُرْزَقُونَ فِيها بِغَيْرِ حِسابٍ »و نصف السبع السابع الى آخر التغابن . و قال ابن ذكوان : اخذت هذه الاجزاء عن اصحابنا و مشايخنا اهل الشام . »