اجماع اصحاب ما پدران پيغمبر اسلام همگى موحد بودند و اخبار صحيحه بر آن دلالت دارند « 1 » .
پس بايد كلمهء « اب » به معناى عرفى و لغوى مراد نباشد بلكه بايد گفت : آزر جدّ مادرى ابراهيم و يا عموى آن حضرت بوده است چنانچه سيوطى و غير او از اهل سنت گفتهاند « 2 » .
و يا دلالت بر معانى متعدده بنمايد بدون اينكه براى تعيين يكى از آن معانى مرجح و قرينهاى باشد و بر اين قسم از دلالات ، عمل نمىكند مگر كسى كه در قلب او انحراف و مرض باشد .
ادله و بيان اين تفسير
و بر اين تفسيرى كه براى محكم و متشابه گفته شد ادله و مؤيداتى است كه عبارتند از :
1 - شيخ نعمانى در تفسير خود از على ( عليه السلام ) نقل مىكند كه آن حضرت در جواب شيعيان خود كه پرسيده بودند متشابه چه الفاظى است فرمود : متشابه از قرآن ، آنست كه متفق در لفظ و مختلف در معانى باشند مانند آيه شريفه
« يُضِلُّ مَنْ يَشاءُ وَ يَهْدِي مَنْ يَشاءُ »
كه خداوند در اين آيه اضلال و گمراه نمودن را به خود نسبت داده كه مراد اين است كه اينان بسبب افعال خودشان از راه بهشت سر در گم هستند ( و اين كار براى مجازات آنها از خداوند متعال سر مىزند ) و در جاى ديگر گمراهى را به كفار و در مورد ديگر به بتها نسبت داده است .
پس معناى گمراهى متفاوت است بعضى از آنها پسنديده و برخى مذموم و ناپسند و بعضى نه محمود و نه مذموم است كه ضلال نسيان باشد و اما ضلال محمود همانست كه به خود نسبت داده كه بيان شد .
و ضلال مذموم مانند
« وَ أَضَلَّهُمُ السَّامِرِيُّ »
يعنى سامرى آنان را به ضلالت افكند . . . « 3 » .
هامش
( 1 ) تفسير مجمع البيان ، ج 2 ، ص 322 .
( 2 ) المدارج المنيفه فى الاباء الشريفه ، سيوطى ، ص 11 .
( 3 ) بحار تأليف علامه مجلسى ج 93 ، ص 12 از رساله المحكم و المتشابه معروف به تفسير نعمانى ص 12 و مرحوم شيخ نورى در خاتمه مستدرك ص 365 مىنويسد : اين تفسير تأليف شيخ اقدم ابو عبد اللّه محمد بن ابراهيم بن جعفر النعمانى كاتب