و اما آيه شريفه
« وَ قاتِلُوا الْمُشْرِكِينَ كَافَّةً . . . »
گر چه بر حسب اطلاق ، داراى عموم زمانى است و ماههاى حرام را نيز شامل است الا اينكه آيهاى كه با صراحت از جنگ در ماههاى حرام نهى كرده قهرا عموم آيه قبل را تخصيص داده و مقيد مىكند به غير اين ماهها و اجماعى كه قبلا از شيخ طبرسى نقل شد ( كه حرمت كارزار در ماههاى حرام باقى است ) مؤيد همين تقييد است .
علامه حلى ( رحمة اللّه عليه ) مىنويسد : مقصود از جهاد در عصر پيغمبر ( صلّى اللّه عليه و آله ) جهاديست كه در زمان و مكان خاصى انجام گيرد مانند اينكه جنگ در ماههاى حرام كه عبارتند از : رجب ، ذى القعده ، ذى الحجه و محرم ، نباشد چنانچه در آيه شريفه فرموده است :
« فَإِذَا انْسَلَخَ الْأَشْهُرُ الْحُرُمُ فَاقْتُلُوا الْمُشْرِكِينَ حَيْثُ وَجَدْتُمُوهُمْ . . . »
« 1 » : وقتى كه ماههاى حرام منقضى شد مشركين را هر جا يافتيد بكشيد .
سپس مىگويد : اين حرمت دربارهء اشخاصى است كه آنها هم براى اين ماهها حرمت قائل شوند و اما كسانى كه قائل به حرمت نباشند ( و جنگ را در اين ماهها شروع كنند ) جنگ با آنها اشكالى ندارد چنانچه اصحاب گفتهاند و عدهاى هم معتقدند كه آيهء شريفه با آيهء
« فَاقْتُلُوا الْمُشْرِكِينَ حَيْثُ وَجَدْتُمُوهُمْ »
نسخ شده است « 2 » اما آنچه از عتائقى ديده مىشود و نسبت به نحاس هم داده شده كه : آيهء شريفه با
« فَاقْتُلُوا الْمُشْرِكِينَ . . . »
نسخ شده بسيار عجيب و غريب ، و حتما غفلت و سهوى شده است زيرا حكم در آيهء
« فَاقْتُلُوا الْمُشْرِكِينَ »
معلق است به جملهء
« فَإِذَا انْسَلَخَ الْأَشْهُرُ الْحُرُمُ »
كه در صدر آيهء است بنابر اين چگونه ناسخ آيهء اول است با اينكه آيه شريفه با صراحت مىفرمايد : وقتى كه ماههاى حرام تمام شد پس مشركين را در هر جا يافتيد بكشيد .
مورد هفتم
آيه شريفه
« وَ الَّذِينَ يُتَوَفَّوْنَ مِنْكُمْ وَ يَذَرُونَ أَزْواجاً وَصِيَّةً لِأَزْواجِهِمْ مَتاعاً إِلَى الْحَوْلِ غَيْرَ إِخْراجٍ فَإِنْ خَرَجْنَ فَلا جُناحَ عَلَيْكُمْ فِي ما فَعَلْنَ فِي أَنْفُسِهِنَّ مِنْ مَعْرُوفٍ وَ اللَّهُ عَزِيزٌ حَكِيمٌ »
« 3 » : كسانى كه بميرند
هامش
( 1 ) سوره توبه ، آيه 5 .
( 2 ) منتهى ، كتاب جهاد ، ص 898 .
( 3 ) سورهء بقره ، آيه 240 .