معصوم وارد شده كه مراد از
« الَّذِينَ يُطِيقُونَهُ »
سالخوردگان و افرادىاند كه مرض تشنگى دارند .
و از جمله آنها حديثى است كه مرحوم سيد بحرانى در كتاب تفسير خود « البرهان » از امام باقر ( عليه السلام ) روايت كرده كه فرموده مراد از آيهء
« وَ عَلَى الَّذِينَ يُطِيقُونَهُ فِدْيَةٌ طَعامُ مِسْكِينٍ »
سالخوردهء پير و كسى است كه بيمارى عطش دارد « 1 » .
و نيز حديثى كه از امام على بن ابى طالب ( عليه السلام ) نقل شده كه آن حضرت آيهء
« وَ عَلَى الَّذِينَ يُطِيقُونَهُ »
را به پير سالخورده تأويل فرمود « 2 » .
از ابن عباس نيز نقل شده كه : مراد از آيه ، زن آبستن و زن بچه شيرده است كه براى ترس از ضرر بر كودك خود افطار كنند « 3 » .
حاصل اينكه : مراد از آيهء شريفه
« وَ عَلَى الَّذِينَ يُطِيقُونَهُ . . . »
كسانىاند كه روزه براى آنان مشقت و حرج دارد چنانچه از احاديث امامان ( عليهم السلام ) استفاده مىشود . چه « لا » در تقدير گرفته شود و چه مقتضاى وضع لغوى ، آن باشد مانند سالخوردگان و امثال آنان از افرادى كه روزه براى آنان حرجى باشد و اين حكم در شريعت اسلام باقى است و نسخ نشده است .
مورد پنجم
آيه شريفه
« يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ حَقَّ تُقاتِهِ . . . »
« 4 » : اى كسانى كه ايمان آوردهايد از خدا بترسيد و تقوا پيشه كنيد آنطور كه شايسته تقواى او است .
سيوطى در اتقان مىنويسد : اين آيه شريفه با آيه
« فَاتَّقُوا اللَّهَ مَا اسْتَطَعْتُمْ . . . »
« 5 » ( به قدر امكان تقوا پيشه كنيد ) نسخ شده است .
عتائقى مىنويسد : از پيغمبر ( صلّى اللّه عليه و آله ) سؤال شد چه چيز است معناى « حقّ تقاته » فرمود : اينكه خداوند متعال را اطاعت كنند و معصيت ننمايند و او را ياد كنند و فراموش ننمايند و شكر او را بجاى آورند و كفران ننمايند . سپس گفتند چه كسى مىتواند
هامش
( 1 ) تفسير البرهان ، ج 1 ، ص 181 .
( 2 ) احكام القرآن جصاص ، ج 1 ، ص 221 .
( 3 ) تفسير الجلالين ، در تفسير آيه ، ص 37 .
( 4 ) سورهء آل عمران ، آيه 102 .
( 5 ) سورهء تغابن ، آيه 16 .