4 - از ثقة الاسلام كلينى نقل شده كه از سعد اسكاف روايت مىكند كه پيغمبر ( صلّى اللّه عليه و آله ) فرمود : به جاى تورات ، سورههاى طوال ( طولانى ) به من داده شده ، و به جاى انجيل سورههاى مئين ، و به جاى زبور مثانى و با اعطاء سورههاى مفصل مرا فضيلت و برترى داد و آنها 68 سوره مىباشد كه « مهيمن » يعنى ناظر و حافظ بر ساير كتابها است « 1 » .
5 - علامهء مجلسى ( رضوان اللّه عليه ) در فضائل سورههاى قرآن روايات زيادى از پيغمبر اسلام ( صلّى اللّه عليه و آله ) نقل كرده كه متضمن اسامى سورهها است « 2 » و دلالت دارند كه اين سورهها در عصر آن حضرت به همين كيفيت بوده است و چون مجالى براى ذكر روايات نيست ، ناچار اكتفا شد به اسامى سورهها كه در آن روايات مذكور است كه عبارتند از :
سوره حم ( دخان ) و حواميم ، اقتربت الساعة ، حشر ، جمعه ، مسبحات « 3 » ، منافقين ، تبارك ، بروج ، طارق ، اعلى و تمام سورههايى كه دفعة و يك جا نازل شده كه به ترتيب ، در آنجا مذكور است و ما آنها را در گذشته ذكر كرديم « 4 » .
در خاتمه يادآور مىشود كه : ما در صدد آن نيستيم كه براى ترتيب تمام آيههاى قرآن از اخبار امامان و پيغمبر اسلام شاهد بياوريم بلكه به نحو موجبهء جزئيه قسمتى از سورهها را كه در عصر پيغمبر ( صلّى اللّه عليه و آله ) ترتيب يافته ذكر مىكنيم و مىگوييم : هر گاه قسمتى از سورهها خصوصا سوره بقره با آن طولش در آن زمان ، ترتيب يافته باشد پس چگونه است حال ساير سورهها كه حتما در آن زمان مرتب شدهاند .
ج - رواياتى است كه دلالت دارد بر اينكه پيغمبر اسلام ( صلّى اللّه عليه و آله ) خود ، به نويسندگان وحى دستور مىداد كه فلان آيه در فلان جا و آن آيه را در جاى ديگر قرار دهيد و ما مقدارى از آنها را ذكر مىكنيم كه عبارتند از :
1 - روايتى است كه احمد « 5 » و ابو داوود و ترمذى و نسائى و ابن حبان و حاكم ، از ابن عباس « 6 » نقل كردهاند و بنا به نقل احمد ، حديث اين است : ابن عباس مىگويد به عثمان بن عفان گفتم كه چرا سوره انفال را كه از مثانى است با سوره برائت كه از مئين است در
هامش
( 1 ) مصباح الفقيه ، همدانى ، كتاب الصلاة ، ص 306 .
( 2 ) بحار الانوار ، ج 92 ، ص 224 تا 321 .
( 3 ) مسبحات ظاهرا سورههائى را گويند كه در اوّل آنها تسبيح باشد مانند سورهء اسراء ، جديد ، حشر ، جمعه ، تغابن و اعلى .
( 4 ) مبحث « آيا سورههاى قرآن يكباره نازل شده است ؟ » .
( 5 ) مسند احمد ، ج 1 ، ص 57 .
( 6 ) الاتقان ، ج 1 ، ص 62 .