در اين حديث چند نكته است كه توضيح مىشود : عبارتى در حديث هست :
« زمّلونى » كه موجب شده بعضى گمان برند كه اين حديث بايد مربوط به سورهء « المزّمّل » باشد و بنابراين سورهء « المزّمّل » قبل از « المدّثّر » نازل شده است « 7 » . در صورتى كه « زملّونى و دثّرونى » هر دو به يك معنى است : « بپوشانيد مرا » . بنا به مدلول سوره كه در سورهء « يا ايّها المدّثر » امر به « قم فانذر » ( به پا خيز و بترسان ) امر به قيام و إنذار است ، و حال آنكه در سورهء « يا ايّها المزّمّل » امر به قيام در شب و ترتيل و سرودن و روشن خواندن قرآن است ، بنابراين ، بايد امر به قيام و انذار پيش از امر به ترتيل قرآن باشد . چنان كه در عمل هم ابلاغ و رسالت بلافاصله پس از نزول اين سوره آغاز شد . گذشته از آن ، قرآن بايد آن مقدار نازل شده باشد كه امر به ترتيل صحّت مصداق داشته باشد . چنان كه تا هنگام نزول سورهء « المزّمّل » 135 آيه نازل شده بود . ديگر اين كه دورهء فترت وحى را با دورهء سه سالهء دعوت مخفيانه و سرّى اسلام اشتباه نكنيم . چون هر دو دوره را سه سال ذكر كردهاند ، اين دو دوره را يكى نگيريم . بعد از نزول « يا ايها المدّثّر » دعوت پنهانى مردم به اسلام شروع شد و وحى ادامه يافت . اين دعوت پنهانى تقريبا سه سال طول كشيد « 8 » . در مدت اين سه سال همان تعداد كم مسلمانها ، نماز را در درهها و شكاف كوهها و پنهان از مردم ديگر مىخواندند . تا اينكه مردى از مشركان فهميد و با سعد بن ابى وقّاص درگيرى پيدا كرد و كشته شد « 9 » . از آن به بعد مركز اسلامى را به خانهء أرقم در صفا بردند . اين دورهء تبليغ پنهانى سه سال طول كشيد تا اين كه
« أَنْذِرْ عَشِيرَتَكَ الْأَقْرَبِينَ »
( 26 : 214 ) خويشان نزديكت را انذار ده » و پس از آن
« فَاصْدَعْ بِما تُؤْمَرُ وَ أَعْرِضْ عَنِ الْمُشْرِكِينَ
( 15 : 94 ) پس بانگ برآر بدانچه مأمور شوى و از مشركان روى برگردان » نازل شد و پيامبر ديگر به ريشخندهاى مستهزئين و نيش زبانهاى هرزه درايان اعتنائى نكرد .
روزى ( حدود سال 613 م . ) بر فراز تپهء صفا « 10 » رفت و مردم را آشكارا به اسلام خواند .
هامش
( 7 ) سبل الهدى 2 : 366 .
( 8 ) ابن هشام 1 : 280 ، بحار 18 : 177 ، كمال الدين صدوق باب 34 حديث 27 و 28 ، يعقوبى 2 : 19 .
( 9 ) ابن هشام 1 : 282 .
( 10 ) تپهء بلندى جنوب كوه ابو قبيس و روبروى جهت شرقى كعبه .