( حتما در قرن سوم هجرى در شمال افريقا نوشته شده است . نسخهاى است نسبة منظم و كلمات آن روشن و خط زيباتر و پختهتر از خطوط معمول آن زمان است . نقطه هاى اعراب به رنگ شنگرف و تنوين با دو نقطه بر روى هم مشخص شده است . اندازه 5 / 29 * 40 سانتيمتر ، 5 سطر ، فقط دو برگ ، متعلق به موسسهء ملى باستان شناسى و هنر تونس . ( كاتالگ نمايشگاه ص 20 و 22 . ) .
شكل 9 - مصحف تاشكند - همان نسخهاى است كه مىگويند به زمان عثمان نوشته شده و اكنون به شمارهء 204 مصاحف در كتابخانه و مركز اسناد تاشكند حفظ مىشود . شرح آن در ص - همين كتاب گذشت . برگ نمونهء آيهء 109 تا 118 سورهء 23 المؤمنون را در بر دارد .
شكل 10 - نسخهاى از كتابخانهء قروييّن فاس . اندازهء 20 * 31 سانتيمتر . آيهء 37 و 38 سورهء 33 احزاب ( به نقل تاريخ قرآن از نولدكه ) .
شكل 11 - نسخهاى از كتابخانهء ملى پاريس . اندازهء 31 * 5 / 40 سانتيمتر . آيهء 50 تا 54 سورهء 28 قصص . ( به نقل از نولدكه ) .
شكل 12 - نسخه اى از توپ قاپو سراى اسلامبول ، تحرير ، در مدينه ، اندازه 14 * 5 / 17 سانتيمتر ، آيه 38 تا 44 سورهء 21 انبياء .
شكل 13 - نسخهء ديگرى از سراى اسلامبول ( به شمارهء 50395 ) ، اندازه 24 * 33 سانتيمتر ، آيهء 43 سورهء 13 الرعد و ده آيهء اول سورهء 14 ابراهيم .
شكل 14 - نسخهاى از كتابخانهء ملى پاريس ( به شمارهء 828 ) 36 برگ ، اندازه 34 * 26 سانتى متر . آيهء 40 تا 146 سورهء 7 أعراف .
شكل 15 - نسخهء ديگرى از همان كتابخانه ( به شمارهء 328 ) 94 برگ ، اندازه 34 * 26 سانتى متر . آيهء 68 - 80 سورهء 6 أنعام ، ( به نقل از نولدكه ) .
شكل 16 - نسخهاى به خط پيرآموز با حروف منفصل كه پايان هر حرفى به نازكى و با نيش قلم به حرف ديگر پيوسته است ، از خطوط تزيينى اختراع ايرانيان ، تحرير حدود قرن چهارم با اعراب و اعجام و شدّ و مدّ و تنوين ، به شنگرف و زنگار . سه آيهء آخر سورهء 37 الصافات و هر سوره و آيهء نخست سورهء 38 ص . ( راهنماى گنجينهء قرآن ص 28 ) .
شكل 17 - قرآن شمارهء 108 كتابخانه آستانقدس رضوى ، به خط خوش با رقم ياقوت مستعصمى ، مورخ رجب 604 هجرى . برگ آخر قرآن كه رقم ياقوت را نيز در بر دارد .
( راهنماى گنجينه برابر ص 94 ) .
شكل 18 - قرآن به خط اختراعى ظهير الدين محمد بابر پادشاه ( 937 - 932 ) مؤسس سلسلهء تيمورى هند ، به تشخيص آقاى گلچين معانى . تحرير نيمهء اول قرن دهم هجرى .
اندازه 9 * 5 / 12 سانتى متر ، هر صفحه 17 سطر ، تعداد صفحه ؟ ( راهنماى گنجينه ص 178 - 184 ) .
تاريخ قرآن ( فارسى ) — صفحة 807
مساهمون: محمود راميار
ص٨٠٧