دارد و هر ورقى 7 سطر . از آغاز قرآن تا آخر آيهء 151 سورهء انعام . برگ نمونه قسمتى از آخر آيه 16 و تمامى آيهء 17 و اول آيهء 18 سورهء انعام را در بر دارد . ( از نمونهء قرآنها آستانقدس 21 شهريور 1351 ) .
شكل 3 - قرآن ديگرى منسوب به امير مؤمنان على ع : اين نسخه 154 صفحه به خط كوفى از قرن 3 و يا 4 هجرى بر روى پوست نوشته شده است . قطع نسخه 5 / 23 * 34 سانتى متر . در موزهء ايران باستان ( به نقل از تاريخ ادبى ايران ، براون ترجمه آقاى على پاشا صالح برابر ص 157 ) .
شكل 4 - قرآنى منسوب به امام حسن مجتبى ع : اين نسخه جزء 23 تا آخر جزء 25 را در بر دارد . به خط كوفى روى پوست آهو با رقم : حسن بن على بن ابى طالب و تاريخ : « احدى اربعين » ! برگ نمونه از اواسط آيهء 29 تا اواخر آيهء 31 سورهء 36 يس است . اندازه 5 / 16 * 7 / 11 سانتى متر . ( راهنماى گنجينهء قرآن آستانقدس ص 7 و 8 ) .
شكل 5 - اين نسخه قرآنى است به خط قديم عربى به نام « مائل » از حدود قرن دوم هجرى كه احتمالا در مكه و يا مدينه نوشته شده است و شايد يكى از دو نسخهء قديم ترين قرآنهاى خطى موجود باشد . اين نسخه استثنا به صورت عمودى تحرير شده و از هر نوع نقطه گذارى و اعراب و علائم ديگر عارى است . فقط گاهى علائم كوتاهى بر بعضى حروف در آن ديده مىشود . اندازهء آن 5 / 21 * 5 / 31 سانتى متر ، هر صفحه در 23 خط و جمعا 121 برگ است .
از كتابخانهء بريتانيا در لندن . برگ نمونه از آيهء 32 تا 36 سورهء نور مىباشد ( در كاتالگ نمايشگاه قرآن در لندن 1976 ، ص 20 ، اشتباها آيهء 32 تا 45 نوشته شده است ) .
شكل 6 - آيات 126 تا 136 سورهء 26 الشعراء برگ 13 آ نسخهء شمارهء بعدى است .
شكل 7 - آيات 175 - 184 سورهء 26 الشعراء كه به خط كوفى و رنگ مشكى در قرن سوم هجرى ، احتمالا در شمال آفريقا تحرير شده است . طبق روش ابو الاسود دوئلى ، نشانههاى اعراب و همزه به رنگ شنگرف و نقطه گذاريها به ترتيب به رنگ سبز معيّن شده است و طبق روش زمان حجّاج خط مايل كوتاه مشكى براى نقطههاى حروف به كار رفته است . فواصل آيات با علامتى طلائى مشخص شده است . هر پنج آيه و ده آيه كه به ترتيب پى در پى آمده - اند ، به هاء تزئينى يك دايرهء آراسته شده و باقى آيات با سه دايرهء طلائى به صورت هرم معيّن گرديده است . تعداد اين تزئينات در اين صفحات به حدود 180 و 190 مىرسد . اندازهء صفحه 5 / 21 * 5 / 31 سانتى متر ، هر صفحه 11 سطر و مجموعا 38 برگ است . ( در كاتالگ نمايشگاه قرآن در لندن ، ص 20 ، شمارهء آيات برگ نمونه ( شكل 7 ) به اشتباه 75 ( - 205 نوشته شده ، و در يك جائى كه اين تصوير نقل شده ، آيات به سورهء شورا نسبت داده شده و خط آن خط نسخ بيان گرديده است ! ) .
شكل 8 - قسمت آخر آيهء 18 و آغاز آيهء 19 سورهء اعراف از قرآنى است به خط مشكى كوفى
تاريخ قرآن ( فارسى ) — صفحة 806
مساهمون: محمود راميار
ص٨٠٦