دربارهء ترتيب نزول سورهها اين صورت را پيشنهاد كرده است كه از كتاب پروفسور مونتگمرى وات ( مقدمهء بل بر قرآن ص 207 ببعد ) نقل مىگردد . در اين فهرست سورهء محمد ( ص ) 47 دوبار منظور شده ، هم در رديف 79 و هم در رديف 114 .
در عوض سورهء الضحى 93 از قلم افتاده كه ظاهرا به قرينهء كار نولد كه بايد سورهء 47 در رديف 114 و سورهء 93 در رديف 79 قرار گيرد .
11 - تئودور نولدكهء آلمانى ( 1930 م ) از آن مستشرقانى است كه در كار تاريخ قرآن شهرت زيادى يافته است . او دورهء نزول وحى را به چهار مرحله تقسيم كرده : مرحلهء اول مكى نزول 48 سوره از العلق 96 تا سورهء حمد 1 ( ج 1 ص 74 - 117 ) . مرحلهء دوم مكى 21 سوره از سورهء قمر 54 تا كهف 18 ( ج 1 ص 117 - 143 ) مرحلهء سوم مكى از نزول سورهء سجده 32 تا رعد 13 ( ج 1 ص 143 تا 164 ) و بالاخره مرحلهء چهارم كه دورهء مدنى است از نزول سورهء بقره 2 تا سورهء 5 مائده ( ج 1 ص 164 - 234 ) . شمارههائى كه داخل كمان قرار گرفته استثناى در آن سوره است . اضافه بر ترتيب سوره شمارهء صفحهء كتاب او نيز بدست داده شد .
12 - گريم هم مستشرقى است كه به سنّت و حديث در اين كار توجه زياد دارد .
او سورهها را در ارتباط با روايات طبقه بندى كرده است . او سورهها را به 3 طبقه تقسيم مىكند : 1 - سورههائى كه اسلوب موزون بدانها اختصاصى داده . 2 -
سورههائى بيشتر متوجه لطف و عنايت الهى و كمتر موزون 3 - سورههاى بيشتر محتوى احكام كه شامل دورهء مدنى مىشود . جدول ترتيب او نيز از كتاب پروفسور وات ( مقدمهء بل ) نقل شده است . شمارههاى داخل كمان استثناى آن سوره است .
13 - بلاشر فرانسوى ( 1973 م ) بيشتر به علت ترجمهء قرآن شهرت دارد . او ترجمهء خود را به ترتيب نزول فراهم آورده است . او هم سخت تحت تأثير نولد كه است و چون او دورهء نزول را به چهار مرحله تقسيم مىكند ، 3 مرحله در مكّه و مرحلهء چهارم در مدينه . مرحلهء اول از سورهء علق 96 تا الناس 114 به ترتيب پيشنهادى او ( ج 1 تا ص 130 ) مرحلهء دوم از سورهء الذاريات 51 تا كهف 18 ( تا ص 327 ) مرحلهء سوم از سورهء سجده 32 تا رعد 13 ( تا ج 2 ص 705 ) و بالاخرهء مرحلهء چهارم مدنى از بقره 2 تا مائده 5 ( تا ص 1110 ) . فهرستى كه آقاى مهندس بازرگان از كار او بدست دادهاند ( سير تحوّل قرآن 1 : 24 و 2 : 204 )
تاريخ قرآن ( فارسى ) — صفحة 666
مساهمون: محمود راميار
ص٦٦٦