كه در مجالس مناظرهء زمان مهدى شركت داشته است . بعد تئوفانس
TheoPhanes
متوفاى 817 م . نيز دربارهء تاريخ اسلام مطالبى دارد كه بىارتباط با عقايد يوحنا - دمشقى نيست - دامنهء تأليفات دربارهء اسلام گسترش يافت و نويسندگان اروپائى در پى نوشتن رد بر اسلام بودند . تئودور ابو قرة ( 740 - 820 م . ) اسقف حران بدنبال يوحنا دمشقى در اين باره مشهور است . در نوشتههاى برتلميانوس رهاوى به خوبى روشن است كه ترجمههائى از قرآن را در دسترس داشته است . بر اثر فتوحات اسلامى ، قيصر بازيليوس
Basileios
متوفى 886 م . نيكتاس
Niketas
را مأمور تأليف كتابى در رد بر اسلام كرد . در اين كتاب ميان عقايد نصارا و قرآن كريم مقابلهاى شده و حاوى ترجمههائى از آيات قرآن كريم است . اين ترجمههاى جسته و گريخته ، اندك اندك جاى خود را به ترجمهء كاملى داد . تا آن موقع كتب لغت و فرهنگهاى عربى و لاتينى نيز تنظيم يافته بود .
نخستين بار تمام قرآن به زبان لاتين بهمت پيرلوونرابل
Pierre
Ie
Venerable
( 1092 - 1156 ميلادى ) كشيش كلونى
Cluny
ترجمه شد . اين كشيش طى مسافرتى كه ميان سالهاى 1141 و 1143 ميلادى به اسپانيا كرد احتمالا با همكارى اسقف ريمون دو تولد
Raymord
de
Tollede
گروهى را تحت رهبرى يكنفر انگليسى بنام روبردوروتين يا
Robertus
Retenensis
كه در آن موقع در پامپلون
PamPelune
رئيس شماسان بود ، تشكيل داد .
همكار اصلى « روبر » يك كشيش ديگر بنام « هرمان » بود . اين دو كشيش عربى و لاتينى را به خوبى مىدانستند ولى كار خود را به ابراز عقيده دربارهء بعضى از آيات قرآنى منحصر كردند . گفتهاند مترجم واقعى شخصى بود به اسم پيردو تولد
Pierre de
Tollede
كه به زبان عربى بيشتر از لاتينى آشنائى داشت و به همين جهت پيرلوونرابل معاونى در اختيارش گذاشت كه تصادفا او هم اسمش پير بود « 2 » . اين كار كه به سن برنارد تقديم شد چهار سال قبل از دومين جنگ صليبى انجام گرديد . پير خيلى صريح اعلام داشت كه هدف او از اين كار تبليغات عليه اسلام است « 3 » . خوب روشن است كه چنين اثرى را تا چه حد مىتوان ترجمهء كامل و درستى به حساب
هامش
( 2 ) اين قسمت بيشتر از نامهء لووفرابل به سن برنارد كه بعدا ناشر در اول كتاب چاپ كرده فهميده مىشود .
بلاشر : ص 265 حاشيه 374 .
( 3 ) بلاشر عين جملهء او را نقل مىكند . مقدمهء بر قرآن : ص 265 ، حاشيهء 375 .