گرفته و بنحو قطعى و روشنى ميان دو زمان ، تفكيك و انقسام مىنمايد و جاى اختلاف و گفتگو نمىگذارد .
بنابراين آياتى هم كه پس از هجرت در مكه نازل شده مدنى شمرده مىشود .
مانند آيهء 3 سورهء 5 مائده كه روز جمعه در حجة الوداع بعرفه نازل شد ، و آيهء 58 سورهء 4 نساء كه در سال فتح مكه در خود كعبه وحى شد و يا اوايل سوره انفال كه در بدر فرود آمد . طبق اين تعريف اين آيات با اينكه در مكه نازل شده مدنى شمرده مىشوند .
شايد هم بهتر بود كه در نامگذارى آن تجديد نظر مىشد و به جاى مكى و مدنى بودن آيات ، از پيش از هجرت و پس از هجرت نازل شدن آنها گفتگو مىكرديم .
فايدهء اين شناسائى :
فايدهء يك چنين شناسائى و بحثى بدين تفصيل چيست ؟ گفتگوئى در اين نيست كه چنين بحثى ، تا اندازهاى زمان نزول وحى الهى را بيان مىكند و تا حدى آيات را چه از نظر مكان نزول و يا اشخاص مورد نظر و يا از جهت زمان نزول ، تقسيم بندى مىكند و خود روشن است كه اين تقسيم بنديها براى تعيين زمان نزول آيات خود عامل بس مهمى شمرده مىشود . ديگر اينكه : هرگاه دو آيه از قرآن مجيد در يك موضوع باشد و حكم يكى با ديگرى اختلاف داشته باشد و بدانيم كه يكى مكّى و ديگرى مدنى است ، مىتوانيم بگوئيم كه آيهء مدنى ناسخ حكم مكّى است . چه ، از نظر زمان آيهء مكى پيش از مدنى نازل شده است ، و باز از فوايد آن ، شناسائى تاريخ تشريع و حكمت در چگونگى نزول و كشف مراحل مختلفهاى است كه دعوت اسلامى گذرانده است .
فايدهء ديگر آن ، اطمينان و اعتمادى است كه در دل ما ايجاد مىكند . چه ، اين كار اهتمام مسلمانان را در تمام جهات مختلفهء قرآن مىرساند كه حتى نزول پيش از هجرت و پس از آن را نيز نقل كردهاند و آنچه در سفر و يا حضر آمده ، آنچه به شب و يا روز نازل شده ، آنچه به زمستان و يا تابستان بوده ، آنچه به زمين و يا آسمان ، آنچه مجمل و يا مفسّر ، آنچه از مكه به مدينه رفته و آنچه از مدينه به مكه و يا حبشه بردهاند . وقتى دقت و ضبط تا اين حد بود ، ديگر سلامت آن و مصونيت از تغيير و تحريف مسلم و روشن مىگردد ، از اينجاست كه علوم فراوانى از قرآن بوجود آمده