مكى است .
105 ) الفيل ( ا لم تر كيف ) : 5 آيه ، 23 كلمه ، 96 حرف ، در نزول سورهء 19 و مكى است .
106 ) قريش ( لايلاف ) : 4 يا 5 آيه ، 17 كلمه ، 93 حرف ، در نزول سورهء 29 و مكى است . بعضى آن را جزء سورهء فيل شمردهاند .
107 ) الماعون ( أرأيت الدين ) : 7 يا 6 آيه ، 25 كلمه ، 125 حرف ، در نزول سورهء 17 ، جز آيات 4 تا 7 بقيه مكى است .
108 ) الكوثر : 3 آيه ، 10 كلمه ، 42 حرف ، در نزول سورهء 15 و مكى است .
109 ) الكافرون ( جحد ) : 6 آيه ، 26 كلمه ، 94 حرف ، در نزول سورهء 18 و مكى است .
110 ) النصر ( التوديع ) : 3 آيه ، 19 كلمه ، 77 حرف ، گفتهاند آخرين سوره ( 114 ) بود كه در حجة الوداع به منى نازل شد .
111 ) لهب ( ابى لهب ، المسد ، تبّت ) : 5 آيه ، 20 كلمه ، 77 حرف ، در نزول سورهء 6 و مكى است .
112 ) الاخلاص ( التوحيد ، الصمد ) : 4 يا 5 آيه ، 15 كلمه ، 47 حرف ، در نزول سورهء 22 و مكى است .
امام فخر رازى در تفسير خود بيست نام براى آن ذكر مىكند از آن جمله :
سورهء اساس ، برائة ، جمال ، معرفة ، مقشقشة ، مانعة ، نجات ، نسبة الرب ، نور ، تفريد ، تجريد ، ولاية . . .
113 ) الفلق : 5 آيه ، 23 كلمه ، 74 حرف ، در نزول سورهء 20 و مكى است .
114 ) الناس : 6 يا 7 آيه ، 20 كلمه ، 79 حرف ، در نزول سورهء 21 و مكى است .
نخستين و آخرين سوره
دربارهء نخستين سورهاى كه بتمامى و يكباره در اولين بار نزول يافت پراگندگى سخن كمتر است . در يكى دو جائى از قول مجاهد و ابن عباس بازگفتهاند كه نخستين سورهء نازل شده « اقرأ » مىباشد « 1 » . گذشته از اينكه سلسلهء راويان در اولى مذكور
هامش
( 1 ) تفسير طبرى 1 : 38 بولاق 1 : 113 طبع معارف ، اين سخن را از ابن عباس نقل مىكند ولى ابن كثير