14 - آيهها و سورهها
1 - آيهها
معنى آيه :
آيه به آيات جمع بسته شده و در لغت بمعانى خاصى آمده است :
1 ) معجزه -
مثلا در شريفهء :
« سَلْ بَنِي إِسْرائِيلَ كَمْ آتَيْناهُمْ مِنْ آيَةٍ بَيِّنَةٍ
از بني إسرائيل بپرس كه چه معجزههاى روشن فرستاديمشان 2 : 211 . »
2 ) نشان و علامت -
در كريمهء :
« إِنَّ آيَةَ مُلْكِهِ أَنْ يَأْتِيَكُمُ التَّابُوتُ فِيهِ سَكِينَةٌ مِنْ رَبِّكُمْ
نشان پادشاهى وى اين است كه تابوت آيد به شما و در آن آرامشى است از پروردگار به شما . . . 2 : 248 . »
3 ) عبرت -
در آيهء :
« إِنَّ فِي ذلِكَ لَآيَةً
همانا كه در اين عبرتى است » .
4 ) شگفت -
مثلا در شريفهء :
« وَ جَعَلْنَا ابْنَ مَرْيَمَ وَ أُمَّهُ آيَةً
و پسر مريم و مادرش را شگفت جهان كرديم 23 : 50 » .
5 ) برهان و دليل -
مثلا در كريمهء :
« وَ مِنْ آياتِهِ خَلْقُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ وَ اخْتِلافُ أَلْسِنَتِكُمْ وَ أَلْوانِكُمْ
از براهين ( وجود خداوند و توانائى و يگانگى ) او ، آفرينش آسمانها و زمين و اختلاف زبانهاى شما و گوناگونى رنگهاى شماست - 30 : 22 » .
6 ) جماعت -
بمعنى دستهاى از حروف . چنان كه گفتهاند :
« خرج القوم بآيتهم يعنى قوم بجماعتش بيرون رفت « 1 » »
هامش
( 1 ) اين قول را از ابو عمرو شيبانى ( متوفى 213 ه . ) بازگفتهاند و بدنبال آن آمده : « اى لم يدعوا وراءهم شيئا » خزانه 3 : 137 .