نظر ابن خلدون را بتفصيل ديديم . ولى او در ميان علماء طرفداران كمى دارد .
اكثر و اغلب از فرط پرهيزگارى و احترام به پيامبر و يارانش هيچ نوع دخل و تصرفى را در آن روا ندارند .
ابن درستويه مىگويد : دو نوع خط است كه با هم قياس نمىشوند : خط مصحف و خط تقطيع عروض « 4 » .
ابو البقاء مىگويد : « گروهى از دانشمندان علم لغت نوشتن كلمه را بر لفظ مىدانند مگر در مصحف ، كه در آن از نسخهء امام پيروى كردهاند ، و عمل بر اول است . » « 5 »
ابو عمرو دانى از قول اشهب مىگويد : از مالك پرسيده شد : آيا مصحف آن - چنان كه مردم از هجاء مىگيرند نوشته مىشود ؟
- پاسخ داد : نه ، مگر بر نوشتن نخستين . - و از دانشمندان كسى مخالف آن نيست . « 6 » و باز جاى ديگرى مىگويد :
از مالك دربارهء حروف قرآن مثل واو و الف پرسيدند كه اگر در كلمهاى يافته شود مىتوان در مصحف تغييرى داد ؟ - گفت : نه .
ابو عمرو مىگويد : يعنى واو و الف زيادى در نوشتن كلمهاى كه آن الف و واو تلفظ نمىشود : مثل : « واو » در « اولوا الالباب » و « اولات » و « الربوا » و غيره « 7 » . و كرمانى در « عجائب » گفته است كه در خطوط قبل از خط عربى ( كذا ) فتحه را به صورت الف و ضمه را به شكل « واو » و كسره را به صورت « ى » مىنوشتند . پس « لا وضعوا » ( در آيهء 47 سورهء 9 توبه ) و امثال آن را بجاى فتحه با الف مىنويسند و « ايتاى ذى القربى » را با ياء بجاى كسره و اولئك و امثال آن را به واو بجاى ضمّه ، به جهت نزديكى زمانشان به خط اول . « 8 » امام احمد بن حنبل گفت : مخالفت با خط
هامش
( 4 ) اين درستويه : الكتاب : 7 .
( 5 ) كتاب اللباب ورقه 200 نسخه خطى دار الكتب المصريه بشمارهء 423 .
( 6 ) ابو عمرو الدانى : المقنع ص 10 - سخاوى نيز اين روايت را بسندش با اندك اختلافى نقل مىكند .
( 7 ) ايضا : ص 30 .
( 8 ) الاتقان 2 : 168 نوع 76 قاعدهء ثانيه .
و نيز گفتهاند : « . . . بعضى از قرّاء مانند اعمش و دگران معتقد بودهاند كه در رسم الخط اوليهء قرآن حرف « ى » را بگونهء « الف » مىنوشتند ( كذا ) و همچنين سجستانى آورده است كه به قرن سوم نامهاى از پيغمبر با خط سعيد بن العاص « دبير محمد ( ص ) » ديده شده است و در آن نامه همه جا كلمهء « كان » با