توانائى پيامبر بر نوشتن مىكند . « 9 »
3 ) صرفنظر از شواهد تاريخى ، توجهى به مأموريت بزرگ رسول خدا و عظمت وظيفهاى كه در پيش داشت اين مسأله را روشنتر و گوياتر مىسازد . كار پيامبر تنها ابلاغ وحى و رساندن آن نبود . او مأمور تعليم قرآن و تربيت مردم بود . او بايد حكمت و دانشى كه در آيات نهفته بود به مردم مىآموخت و آنان را از گمراهى نجات مىبخشيد . چنان كه خداوند در اين باره بر بندگان منّت مىنهد :
« لَقَدْ مَنَّ اللَّهُ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ إِذْ بَعَثَ فِيهِمْ رَسُولًا مِنْ أَنْفُسِهِمْ يَتْلُوا عَلَيْهِمْ آياتِهِ وَ يُزَكِّيهِمْ وَ يُعَلِّمُهُمُ الْكِتابَ وَ الْحِكْمَةَ وَ إِنْ كانُوا مِنْ قَبْلُ لَفِي ضَلالٍ مُبِينٍ
همانا كه خداوند بر گروندگان منّت نهاد هنگاميكه فرستاد در ميان ايشان پيامبرى از خود ايشان تا بخواند بر ايشان آيتهاى او را و پاك سازد ايشان را و كتاب و حكمت به ايشان بياموزد - و اگر چه پيش از آن در گمراهى آشكارى بودند « 10 » » .
سخن از آموزش است . تعليم كتاب و حكمت نخستين وظيفهء پيامبر بود . صرفنظر از مقام علم و قلم كه در نخستين آيههاى نازل شده پايگاه بلندى يافته در آيات قرآن و بخصوص در آيههاى مكى بسيارى از ادوات كتابت و قراءت مانند كتاب و كاغذ و صحف و قلم و مداد ذكر شده است « 11 » . توجه كنيم كه بيش از سيصد مورد كلمات كتابت و مشتقات آن و بيش از نود بار قراءت بگونههاى مختلف در قرآن به كار رفته است . با اين همه جلالت قدر كتابت و قراءت چطور مىتوان گفت كه پيغمبر خود نانويسنده بود ؟ مضافا بر آنكه خداوند در توصيف رسول خود فرموده :
« رَسُولٌ مِنَ اللَّهِ يَتْلُوا صُحُفاً مُطَهَّرَةً
فرستادهاى از خداوند كه مىخواند نامههاى پاك را « 12 » » . در اينجا صحبت از تلاوت است نه قرائت چه ، تلاوت اخصّ از قرائت است . هر تلاوتى قرائت هست ولى هر قرائتى تلاوت نيست « 13 » . اما در آن موردى كه استناد مىشود به آيهء شريفهء 48
هامش
( 9 )Noldeke:I،S .21 .
( 10 ) سورهء 3 آل عمران : آيهء 163 .
( 11 ) مثلا ، سورهء 6 انعام : آيهء 7 ، 91 و سورهء 17 اسراء : آيهء 13 ، 14 ، 93 و سورهء 18 كهف : آيهء 109 و سورهء 21 انبياء : آيهء 104 و سورهء 31 لقمان : 27 و سورهء 51 طور : آيهء 1 - 3 و سورهء 68 القلم :
آيهء 1 - 2 و سورهء 74 المدثر : آيهء 52 و سورهء 87 الاعلى : آيهء 18 - 19 و سورهء 96 العلق : آيهء 1 - 4 .
( 12 ) سورهء 98 البينه : آيهء 2 .
( 13 ) مفردات راغب : 74 .