به جاى
« مِنْهُنَّ »
( 4 : 24 ) « منهنّ الى أجل مسمّى » « 13 » . يا در ( 18 : 80 ) اضافه داشته : « فكان كافرا » « 14 » . يا به جاى
« وَ الْإِنْسَ »
( 51 : 56 ) « و الإنس من - المؤمنين « 15 » . يا در 2 : 234 اضافه داشته « ليال » « 16 » و يا در آيهء :
« وَ شاوِرْهُمْ فِي الْأَمْرِ »
( 3 : 159 ) كلمهء « بعض » را پيش از « امر » اضافه داشته است « 17 » . . .
اين چنين رواياتى با توجّه به موقعيّت و جوانى ابن عباس ، به طور كلى مصحف او را به زمانى پس از اقدام عثمان مىرساند .
2 ) عبد اللّه بن زبير
از اين مردى كه 9 سال و اندى خلافت كرد و سرانجام پس از نبردى سخت و دليرانه با حجّاج در مكّه كشته شد « 18 » چند بار « 18 » سخن گفتهايم . ديديم كه او جزء انجمن چهار نفرى بود كه در زمان عثمان نسخهء واحدى از مصحف تهيه مىكردند . او را هم جزء دارندگان مصاحف به حساب آوردهاند « 20 » . اما قبول آن بسيار مشكل است . آنچه هم از قرائتش گفتهاند از معنى عام نص معروف خارج نيست .
تقريبا چهل مورد اختلاف دارد كه 29 مورد آن اختلاف نحوى است . 11 مورد ديگرش هم خارج از قرائتهاى ديگر نيست و يك موردش در قرائت شاد آمده است .
3 ) عبيد بن عمير
او را نيز از اين رشته شمردهاند . او نخستين آيهاى كه نازل شده اولين آيهء سورهء اعلى را مىدانست « 21 » . مىدانيم كه در جمع قرآن با ابىّ و عمر همكارى داشت .
عدهاى او را جزء تابعين و بعضى جزء صحابه شمردهاند .
هامش
( 13 ) ايضا 197 .
( 14 ) ايضا 200 .
( 15 ) ايضا 205 .
( 16 ) بحر 2 : 223 .
( 17 ) ايضا 3 : 99 .
( 18 ) ببينيد : ابن اثير 4 : 135 ، يعقوبى 3 : 2 ، فوات الوفيات 1 : 210 ، الخميس 2 : 301 ، حليه 1 :
329 ، صفة الصفوة 1 : 322 ، تهذيب ابن عساكر 7 : 396 . . .
( 20 ) مصاحف 81 ببعد .
( 21 ) مصاحف 88 ، النشر 1 : 8 ، طبقات ابن جزرى 1 : 496 ، 497 .