دست او به صلح مفتوح شد . اما وقتى زمام سه ولايت بزرگ در دست كسان عثمان افتاد ، وليد بر كوفه و معاويه بر شام و عمرو بن عاص بر مصر حكومت مىكردند ، بصره هم بايد به دست ديگرى از كسان عثمان مىبود . اين بود كه عبد اللّه بن عامر پسر دائى عثمان حاكم بصره شد ( سال 29 ه ) ولى ابو موسى هيچ عكس - العملى نشان نداد . پس از عزل به كوفه رفت تا در آنجا متوطن شود . عثمان در سال 34 ه ، به وساطت اهلش او را والى كوفه كرد . در آنجا بود تا عثمان به قتل رسيد و على ( ع ) او را بر جاى داشت . وقعهء جمل كه پيش آمد ، على ( ع ) از مردم كوفه خواست كه او را يارى دهند ولى ابو موسى مردم كوفه را از يارى بازداشت .
پس على ( ع ) او را معزول ساخت . پس از جنگ صفّين داستان حكميّت پيش آمد و از عمرو بن عاص فريب خورد و هر دو گروه از او ناراضى شدند . به مكّه گريخت . در آنجا نيز نتوانست بماند . پس به كوفه برگشت و در همانجا درگذشت . ( 44 ه - 665 م ) . قبرش در ثويّه موضعى به كوفه است . در سال هجدهم هجرى بود كه او عمر را امير المؤمنين خواند و از آن پس اين لقب باقى ماند . در كتب صحيح اهل عامه 355 حديث از او نقل كردهاند . « 1 »
مصحف او
در احوال او گفتهاند كه صدائى خوش داشت و در ميان صحابه در تلاوت قرآن به خوش آوائى شهره بود . به همين جهت خيلى زود توانست جائى براى خود ميان ياران پيامبر بيابد « 2 » . ديديم كه پيامبر به او مىفرمود : اى ابو موسى به تو آواى خوشى از مزامير آل داود دادهاند « 3 » .
عمر نيز به او مىگفت : پروردگار مرا به من يادآور شو و او شروع به خواندن قرآن مىكرد . روزى ابو موسى قرآن مىخواند و نزديك بود كه نماز اول وقت از دست
هامش
( 1 ) براى شرح حال وى مراجعه كنيد : لغت نامهء دهخدا 1 : 876 ، مجمل التواريخ و القصص : 271 ، 290 ، 291 ، 296 ، 443 - 446 ، 460 - 512 ، حبيب السير 1 : 48 تهران و فهرستش ، لباب الالباب 1 : 289 ، ابن سعد 4 : 1 / 78 ، اصابه ت 4889 ، غاية النهايه 1 : 442 ، صفة الصفوة 1 : 225 ، حلية الاولياء 1 : 256 ، المنادى 1 : 48 ، اعلام زركلى 4 : 254 .
( 2 ) ابن سعد 4 : 1 / 81 ، بخارى 3 : 407 ( فضائل القرآن 31 ) .
( 3 ) ابن سعد 2 : 2 / 106 و 4 : 1 / 79 و المعجم لالفاظ الحديث 2 : 343 / 1 ، مفتاح كنوز السنة 18 / 3 و ص 216 همين كتاب .