دارد . پس به ناچار از آن بايد گذشت . مطلب ديگرى كه مطرح است اختلاف قرائت ابن كعب است .
اختلاف قرائت :
اختلاف قرائتهائى كه از او بازگفتهاند به چهار دسته تقسيم مىشود :
1 ) اختلاف در لهجه : بعضى از اين اختلافاتى كه باز گفتهاند ناشى از اختلاف لهجه است . مثلا « لا يضركم كيدهم » ( 3 : 120 ) را او به پيروى از لهجهء حجازى فكّ ادغام مىكرد و مىگفت : « لا يضرركم كيدهم » « 34 » و يا « بعثر » را او « بحثر » « 35 » و
« إِنَّا أَعْطَيْناكَ »
( 108 : 1 ) را « انّا انطيناك » تلفّظ مىكرده است .
2 ) گويا گاهى كلمات مترادف را به كار مىبرده است . مثلا در
« وَ لَا الضَّالِّينَ »
( 1 : 7 ) مىگفته : « غير الضالين » « 36 » و به جاى
« مَشَوْا فِيهِ »
( 2 : 20 ) مىگفته :
؟ « مضوا فيه » ؟ « 37 » و يا به جاى
« مَنْ بَعَثَنا »
، او
« مِنْ مَرْقَدِنا »
مىخوانده است . « 38 »
3 ) زمانى هم جملهاى و يا كلمهاى تفسيرى اضافه داشته است : مثلا در ( 2 : 196 ) كلمهء « متتابعات » را اضافه داشته « 39 » و يا در ( 4 : 24 )
« إِلى أَجَلٍ مُسَمًّى »
را زياد داشته است : « 40 » در آيهء 26 سورهء فتح ديديم كه جملهء « و لو حميتم كما حموا لفسد المسجد الحرام » را اضافه داشت كه عمر بر سر همين اضافى احضارش كرد و تندى نمود .
4 ) آنچه هم دربارهء جملاتى مثل « و لو انّ ابن آدم سأل واديا من مال و أعطيه . . . » از او باز گفتهاند به واقع بيشتر شبيه حديث است تا آيتى از قرآن و بحثش در مسألهء تحريف خواهد بود . « 41 »
هامش
( 34 ) البحر المحيط 3 : 43 .
( 35 ) ايضا 8 : 505 .
( 36 ) ايضا 2 : 29 .
( 37 ) ايضا 1 : 90 .
( 38 ) مجمع البيان 8 : 428 .
( 39 ) كشّاف 1 : 242 .
( 40 ) طبرى 5 : 9 .
( 41 ) اختلاف قرائتهاى او را رك . ماتريال جفرى 114 ببعد ، برگ شتراسر در تاريخ قرآن نولدكه 3 : 83 ببعد ، تاريخ القرآن دكتر شاهين 149 ببعد ، اين حديث هم ديده شود در المعجم المفهرس للحديث 7 : 177 - 179 ، نولدكه 1 : 235 ببعد . مقدمتان 34 ، 91 ، مصاحف 135 و تفاسير ذيل 10 :
24 و 25 . فتح البارى 11 : 200 ، برهان 2 : 36 ، 37 ، قرطبى 1 : 9 .