1 ) مصحف فاطمه ( ع )
از گرامى دخت پيامبر اكرم گفتهاند كه مصحفى داشته است . گرچه مدارك در اين باره بس كم است ، ولى احتمال چنين امرى هم دور نيست . چه ، او پروردهء دامان عصمت و بزرگ شدهء خاندان نبّوت بود . او با قرآن انسى تمام داشت و چه بسا كه خود و يا شوهر بزرگوارش ( ع ) براى وى مصحفى ترتيب داده بود و از آنجا كه قرائت از روى مصحف و نگاه كردن به قرآن ، افضل بر قرائت از حفظ است « 1 » ، مسلما فاطمه عليها سلام نيز ترجيح مىداده كه از روى نسخهء مكتوب قرائت كند .
در روايتى از امام جعفر صادق ( ع ) نيز نقل كردهاند كه : « فاطمه ( ع ) 75 روز بعد از رسول خدا بزيست . در مرگ پدر هر لحظه حزن و اندوه وى زيادت مىگشت و جبرئيل هر روز به تعزيت و تسليت او مىآمد . . . » و على مرتضى ( ع ) مصحفى براى او رقم مىكرد « 2 » . گفتهاند كه آن مصحف سه برابر قرآن متداول بوده است « 3 » و نزد امام زمان مىباشد . مؤمنان بايد تا زمان ظهور حضرت صبر و پايدارى داشته باشند . « 4 »
متأسفانه در اين مورد غاليان ، تندرويهائى كردهاند كه اگر توفيقى نصيب شد در باب عدم تحريف بحثى در آن باره خواهيم داشت . اما در مورد كيفيّت اين مصحف نظر ديگرى هم هست . سيد شرف الدين ، علامهء سعيد در المراجعات مىگويد كه مصحف حضرت فاطمه امثال و حكم و موعظه و سخنان عبرتآميز و اخبار بوده است « 5 » بنا بر اين از سلك مصاحف قرآنى بيرون است . اما اينكه گفته شده در سورهء معارج كلمهء « بولاية على » در مصحف فاطمه ( ع ) آمده بوده ، مورد نظر علماى تشيّع نيست .
مرحوم بلاغى نيز هم عقيدهء علامهء سعيد است و مىگويد چنان كه از روايات كافى « 6 » بر مىآيد مصحف حضرت فاطمه ( ع ) سخنى است از اسرار علم ، هم چنان كه امام جعفر صادق ( ع ) فرموده در آن حرفى از قرآن نيست و يا فرموده : در آن چيزى از حلال و حرام نيست ، بلكه در آن ، علم به پيش آمدهاى آينده است . « 7 » بنا بر اين ، اگر
هامش
( 1 ) اصول كافى 598 قديم ، باب القراءة فى المصحف .
( 2 ) اصول كافى 1 : 241 چاپ دوم تهران ، ناسخ التواريخ ج 2 ك 2 ص 109 چاپ اول ، حيوة القلوب 2 : 701 چاپ دوم . اعيان الشيعه 1 : 311 .
( 3 ) اصول كافى 1 : 239 .
( 4 ) تفسير صافى فيض 1 : مقدمهء 6 ص 27 .
( 5 ) به نقل از مكتب تشيع 352 .
( 6 ) اصول كافى جلد اول باب صحيفه و مصحف و جامعه ، ص 347 .
( 7 ) در مقدمهء تفسير آلاء الرحمن ، به نقل از مقدمهء تفسير شبّر ص 18 چاپ 1385 قاهره .