9 - مصاحف همزمان ابو بكر
مصاحف شخصى
در اينكه زمان رسول خدا و بلافاصله پس از رحلت وى ( ص ) مصاحفى در دست بعضى از صحابه بود ، جاى سخنى نيست . صحابه و بعد از آنها تابعين ، هر كس كه مىتوانست ، مجموعهاى از آيات الهى براى خود گرد مىآورد . به طورى كه تا سالها بعد داشتن مصحفى شخصى ، گذشته از اينكه براى انجام فرائض مذهبى لازم بود ، و هنوز نسخههاى آن كم و نادر بود و تهيهء آن نيز دشوار مىنمود و براى تعليم ساير مسلمانان و كودكان و نومسلمانها نهايت ضرورت را داشت ، نشانهء تشخّصى بشمار مىرفت و مالكيّت آن بر شخصيّت مذهبى و ارزش اجتماعى دارندهء آن مىافزود .
اما منابع اطلاعاتى ما از اين قبيل مصاحف نسبت به گذشته ، كمتر شده است .
البته در اين زمينه ، مثل زمينههاى ديگر علوم قرآنى ، در طول قرون كارهاى بسيار با ارزشى انجام يافته است . بعضى از اينها به طور مستقل در مورد مصاحف و قرآن صورت گرفته و برخى اطلاعات ديگر در ضمن كتب ديگرى مثل كتب مربوط به علوم قرآنى ، قرائتها و تفسيرها ، فهرستها ، احاديث و روايات آمده است . اما در مورد بخصوص مصاحف ، كتب مستقل متعدّدى نوشته شده كه از آنها نام تعدادى باقى مانده است :
1 ) كتاب اختلاف مصاحف الشام و الحجاز و العراق ابن عامر ( م 118 ه ) .
2 ) كتاب اختلاف مصاحف اهل المدينه و اهل الكوفه و اهل البصرهء كسائى ( م 189 ه ) 3 ) كتاب اختلاف اهل الكوفه و البصره و الشام فى المصاحف فرّاء ( م 207 ه ) .
4 ) كتاب اختلاف المصاحف خلف بن هشام ( م 229 ه ) .