حياتش مصحف عثمان را قرائت مىكرد . مىگويند زيد شاهد آخرين عرضهء قرآن بر پيامبر بود « 11 » . و قرائتش قرائت عامه بود .
بدين ترتيب ، پاسخ پرسش نخست روشن شد : زيد انتخاب شد ، چون مورد اعتماد بود و براى اين كار هم صلاحيّت داشت .
پرسش ديگرى بود كه بلاشر مطرح كرده « 12 » : چرا فقط زيد را برگزيد و به تشكيل انجمنى با اعضاى متعدّد مبادرت نورزيد ؟
البته چنين نبود كه اين كار را زيد به تنهائى انجام داده باشد . او تنها نسخهء نبوى را رونويسى نكرده ، و يا آنچه خود و دوستان داشتهاند گرد نياورده است . از همهء امّت اسلامى خواسته شد و همه به دو پاسخ مثبت دادهاند . تا جائى كه دكتر هيكل مىگويد : بدون ترديد مىتوانيم بگوئيم كه زيد درست روش تحقيق علمى عصر ما را اتخّاذ كرد و اين روش را با دقّتى اوفر به كار برد « 13 » .
اگر هم نخواهيم تا اين حدّ تند برويم ، مىتوانيم بگوئيم كه در اين كار زيد تنها نبود . عمر نيز همراه او بود . گذشته از او ، همكاران زيد را ديديم ، هر چند وضع هر يك دقيق روشن نباشد ، اما فراموش نكنيم كه به هر حال ، جامعهء اسلامى در كنار آنها بود و صحابه نهايت همكارى را داشتند . به روايتى مسأله با جمع مردم در ميان گذاشته شد و از آن همه ياران نبى كه شرف درك حضور وى را داشتند ، خواسته شد كه يار و ياور اين كار باشند و الحق كه آنها هم به درستى پاسخ دادند .
اما در زمان عثمان كه هيأتى براى اين كار تشكيل شد ، اولا زمان بيشترى از رحلت رسول خدا مىگذشت و هدف هم فرق داشت . در اينجا تدوين مصحفى براى خليفه منظور نظر بود و در آنجا توحيد مصحف و متفّق كردن مردم بر يك قرائت مورد نظر بود . طبيعت كار فرق مىكرد .
اين نسخه بر روى چه بود ؟
در اينكه اين نسخهء ابو بكر بر روى چه بوده و چه شكلى داشته ، اخبار متفاوتى
هامش
( 11 ) المرشد الوجيز 68 و 69 .
( 12 ) در آستانهء قرآن 52 .
( 13 ) الصّديق ابو بكر ص 343 ط 4 .