پيامبرى داشت « 4 » كه رسول خدا او را « مسيلمهء كذّاب » خواند « 5 » . رحلت رسول خدا و فتنههائى كه بعد پيش آمد ، به دو ميدان داد تا عدهاى را بفريبد و كارش بالا گيرد .
سرانجام ، در ماه ربيع الاول سال دوازدهم هجرت و آغاز سال دوم خلافت « 6 » ، ابو بكر خالد را به جنگ او فرستاد . او چهل هزار سپاهى گرد آورده بود و خالد تنها 4500 تن سپاه داشت ( لشكريان او را يكصد هزار و ارتش اسلام را 13 هزار تن هم گفتهاند ) « 7 » . تصادم در « عقرباء » پيش آمد . جنگ سخت خونى شده بود . تا آن روز يك چنين جنگ سهمناكى براى مسلمانها پيش نيامده بود . مقاومت ممكن به نظر نمىرسيد . در آن گير و دار ، ابو حذيفه فرياد برداشت كه « قرآن را با كارهاى خود زينت دهيد » و به لشكر دشمن حمله برد « 8 » تا شهيد شد . آنها كه قرآن را به ياد داشتند دسته دسته شدند و هجوم بردند . ثابت بن قيس ، همان كه خطيب رسول خدا و قارى به نام بود و در اينجا پرچمدار انصار گشته بود ، شهيد شد . عبد اللّه بن حفص بن غانم نيز از قاريان به نام قرآن بود ، او نيز پرچمدار مهاجران گشته بود كه شهيد شد . اين بار ، پرچم را سالم به دست گرفت . او اسيرى بود كه از استخر آورده بودند . زنى از مردم مدينه ( به نام سهله يا سلمى يا عمره ) مالك او شده بود و بعد آزادش كرد . دانش و ايمان او چنان بود كه مسلمانان او را در كارها مقدم مىداشتند و حتى امامت جماعت با او بود . بعدها عمر گفته بود كه اگر سالم زنده بود او را خليفه مىكردم . « 9 » او ولاء ابو حذيفهء قريشى را پذيرفت و چون فرمان خدا رسيد كه موالى را به پدرانشان نسبت دهند ، زيد پسر خواندهء رسول خدا را زيد بن حارثه خواندند . اما نسب سالم را كه نمىدانستند ، مىگفتند سالم از نيكان « 10 » است .
به همين جهت هم نام او در بعضى از كتب رجال مثل اعلام زركلى نيامده !
هامش
( 4 ) سنن ابو داود : جهاد 154 ، احمد 3 : 487 ، ابن هشام 4 : 247 ، ترجمه يعقوبى 2 : 7 .
( 5 ) ابن سعد 1 : 2 / 25 . پيش از آن معروف به « رحمان يمامه » بود و از آن پس « مسيلمهء كذاب » شد . حتى به دو مثل مىزدند : « اكذب من مسيلمه » ، و اين آخر سال دهم هجرت بود . ابن هشام 4 : 247 .
( 6 ) مطابق خرداد سال 12 هجرى شمسى و ژوئن 633 م .
( 7 ) در جنگ بدر 313 مسلمان در برابر 950 نفر بودند . در احد 700 نفر مسلمان در برابر 3000 تن ، و در خندق 1500 تن مسلمان در مقابل 12000 نفر !
( 8 ) طبرى 1 : 1945 ، ابن اثير 2 : 277 .
( 9 ) كتانى 2 : 326 به نقل از استيعاب ابن عبد البر و تهذيب نووى .
( 10 ) ابن سعد 3 : 1 / 61 .