قرآن خود هميشه مهمترين موضوع كشمكش و بگو مگوهاى پيامبر و مشركان مكّه بود . آنان كاملا بر آيات الهى وقوف داشته و از تبليغ آگاه بودهاند و بر اثر آن با اسلام نزاع مىكردهاند . مشركان براى آگاهى از تبليغ پيامبر ، و مؤمنان براى تعلّم و تدبر ، آيات را در اختيار داشتهاند .
مشركان مىگفتند : اينها افسانههاى گذشتگان است كه آن را نويسانده و شب و روز بر او ديكته مىشود ( 25 : 5 ) .
پس اين واقعيّت مطرح است كه نوشتههاى مرتبى وجود داشته كه مشركان بتوانند بگويند كه پيامبر ، قرآن را از روى افسانههاى گذشتگان نويسانده است .
در آيات مكّى موارد متعددى است كه قرآن و كتاب با هم آمده است . از جمله :
« الر . تِلْكَ آياتُ الْكِتابِ وَ قُرْآنٍ مُبِينٍ »
( 15 : 1 ) .
« طس ، تِلْكَ آياتُ الْقُرْآنِ وَ كِتابٍ مُبِينٍ »
( 27 : 1 ) .
« اين آيات آن كتاب و قرآن مبين است . يعنى نوشتهاى خواندنى است . اين بزرگترين مظهر و نشانهء پيامبر و پيامبرى است . و اين فرو فرستاده شده تا بر مردم خوانده شود . در آن مثلهاى فراوانى است تا تدبّر كنند در آياتش » . هم پيش از هجرت بود كه فرمود : « اين قرآن كريم است . نوشته در كتاب مكنون . جز دست پاكان بدان نرسد » ( 56 : 77 - 79 ) و يا در همان سالهاى آغاز بعثت نزول يافت : « آيات الهى در صفحات مكرّم است » ( 80 : 12 - 13 ) .
آيات فراوانى است كه به وضوح و روشنى دلالت صريح بر نوشته و مجموع بودن اين كتاب آسمانى دارد .
واضح است ، وقتى پيامبر اكرم تحدّى مىكند با كافران كه اگر مىتوانيد ده سوره مثل قرآن بياوريد ( 11 : 13 ) ، در حالى كه سورهء هود در مكّه نازل شده ( حدود سال نهم بعثت و چهار سال پيش از هجرت « 3 » ) ، لا بد قرآن تا آن موقع نوشته و مدوّن در يك مجموعه و در دسترس مشركان بوده كه قرآن مىگويد : اگر مىتوانيد به كمك هر كس كه مىخواهيد ده سوره همانند اين بياوريد . اين مجموعه ، كه تا آن موقع بيش از 3400 آيه نازل شده بود ، بايد يك جا در دسترس مشركان مىبود كه اين تحدّى درست باشد . بايد آنها مىدانستند كه به چه چيز
هامش
( 3 ) سير تحول قرآن 143 .