خداوند خود اين كتاب آسمانى را قرآن ناميد ، چنان كه در همان سالهاى نخستين نزول وحى فرمود :
« بَلْ هُوَ قُرْآنٌ مَجِيدٌ . فِي لَوْحٍ مَحْفُوظٍ
( 85 : 21 و 22 ) آرى ، اين قرآن بزرگوار الهى است ، نوشته در لوح محفوظ . » و يا .
« إِنَّهُ لَقُرْآنٌ كَرِيمٌ . فِي كِتابٍ مَكْنُونٍ
56 : 77 و 78 ) كه اين قرآنى ارجمند ، در نوشتهاى نهفته است » و پيش از يك چنين توصيف عالى و تعريف زيبندهاى از قرآن كه نوشته در لوح محفوظ و كتاب مكنون است ، به همان سالهاى آغاز وحى فرمود :
« يا أَيُّهَا الْمُزَّمِّلُ . قُمِ اللَّيْلَ إِلَّا قَلِيلًا . نِصْفَهُ أَوِ انْقُصْ مِنْهُ قَلِيلًا . أَوْ زِدْ عَلَيْهِ وَ رَتِّلِ - الْقُرْآنَ تَرْتِيلًا
( 73 : 1 - 4 ) اى جامه به خود پيچيده ، شب را زنده دار جز اندكى . نيمى از شب و يا كمتر از آن . يا بر آن بيفزاى و قرآن را بخوان شمرده و با درنگ » . اين فرمانى است كه راحت شب پيش از وحى را ترك گويد و شب را به پا خيزد و قرآن را با درنگ و روشنى بخواند تا آمادهء ابلاغ مهم رسالت گردد ، رسالت مسؤوليتى دارد كه آمادگى مىخواهد . و از آن پس است كه اين نام بارها و بارها در قرآن تكرار مىشود .
كلمهء قرآن شصت و هشت بار ( به حالات مختلف نحوى ) در خود اين كتاب آمده است . از اين 68 بار ، دو مرتبه مجازات بر نماز اطلاق شده است ( 17 : 78 دو بار ) ( به نظر مفسّران « 1 » منظور از قرآن الفجر مذكور در اين آيه ، قراءة الفجر يعنى نماز بامدادى است ) . اين نام پنجاه بار نيز به صورت معرفه ( يعنى با الف و لام حرف تعريف ) « 2 » و شانزده مرتبه هم بدون حرف تعريف در كتاب خدا آمده « 3 » ، اضافه بر اينها ، دو بار نيز كلمهء قرآن به معنى قرائت و يا خواندن قرآن ( 75 : 17 و 18 ) ياد شده است .
هامش
( 1 ) مجمع البيان صيدا 3 : 433 طهران 2 : 65 ، بيضاوى 1 : 708 ، تبيان 2 : 214 ، فخر رازى 5 : 628 .
( 2 ) . 2 : 185 و 4 : 82 و 5 : 101 و 6 : 19 و 7 : 204 و 9 : 111 و 10 : 37 و 12 : 3 و 15 : 87 ، 91 و 16 : 98 و 17 : 9 ، 41 ، 45 ، 46 ، 60 ، 82 ، 88 ، 89 و 18 : 54 و 20 : 2 ، 114 و 25 : 30 ، 32 و 27 : 1 ، 6 ، 76 ، 92 و 28 : 85 و 30 : 58 و 34 : 31 و 36 : 2 و 38 : 1 و 39 : 27 و 41 : 26 و 43 : 31 و 46 : 29 و 47 : 24 و 50 : 1 ، 45 و 54 : 17 ، 22 ، 32 ، 40 و 55 : 2 و 59 : 21 و 73 : 4 ، 20 و 76 : 23 و 84 : 21 .
( 3 ) . 10 : 15 ، 61 و 12 : 2 و 13 : 31 و 15 : 1 و 17 : 106 و 20 : 113 و 36 : 69 و 39 : 28 و 41 : 3 ، 44 و 42 : 7 و 43 : 3 و 56 : 77 و 72 : 1 و 85 : 21 .