به زنان و فرزندان خود مىآموزيم . بدين ترتيب چند روزى از نزول سورهاى نگذشته بود كه سينه به سينهء صحابه گشته و حفظ و ضبط شده بود . وقتى در مساجد نماز مىخواندند ، پيامبر اكرم قرائتشان را گوش مىداد و اگر لازم بود آن را تصحيح مىكرد . « 46 » گاهى هم صحابه را وادار مىكرد كه قرآن را بر او ( ص ) بخوانند .
حضرت به قرائت حافظان قرآن نهايت اهميّت را مىداد و به دقّت به آنان گوش مىكرد . از ابن مسعود صحابى جليل القدر است كه گفت : « پيغمبر به من فرمود :
از قرآن براى من بخوان ! - ابن مسعود گفت : قرآن بر شما نازل شده ، من بخوانم ؟ - فرمود : آرى ، دوست دارم كه قرآن را از ديگرى هم بشنوم . من به سورهء نساء شروع كردم تا به آيهء چهل و يكم رسيدم . ديدم كه اشك از دو چشم حضرت جارى شد .
آن گاه فرمود : براى من تا اينجا بس است « 47 » . روزى پيامبر در انتظار آمدن عايشه بود كه او ديرتر رسيد . فرمود : چرا دير كردى ؟ گفت : قرآن خواندن مردى را گوش مىكردم كه آوائى خوشتر از آن نشنيدهام . پيامبر اكرم برخاست و ديرى آن را استماع فرمود . آن گاه گفت : اين سالم مولى ابى حذيفه است . شكر خدائى را كه چنين افرادى در امّت من نهاده « 48 » . وقتى صداى قرآن خواندن ابو موسى اشعرى را شنيد فرمود : او را از صداى داودى نصيبى دادهاند و به خود ابو موسى نيز فرمود :
به تو مزمارى از مزامير آل داود دادهاند . ابو موسى كه اين سخن را شنيد گفت : اگر مىدانستم كه تو استماع مىفرمائى ، در نيكو خواندن قرآن تلاش بيشترى مىكردم « 49 » . همين ابو موسى نقل مىكند كه پيامبر فرمود : من صداى قرآن خواندن گروه اشعريان را به شب مىشناسم و منازلشان را از آوايشان به قرآن خواندن در شب تشخيص مىدهم ، اگر چه منازلشان را در روز نديده باشم « 50 » . اينها نشان مىدهد كه چه قدر پيامبر اكرم در كار آموزش صحابه دقت و اهتمام داشته است .
با اين كه پيامبر اكرم نهايت مراقبت را مىفرمود كه صحابه قرآن را بياموزند و
هامش
از تدوين قرآن ص 28 غلام ربّانى . روزى را براى تعليم و موعظهء زنان تعيين فرموده بود : بخارى :
علم 36 ، اعتصام 9 . احمد 3 : 34 ، 72 .
( 46 ) كتاب المصاحف ابن ابى داود 137 .
( 47 ) محجة 2 : 232 ، المعجم لالفاظ الحديث 2 : 538 ح 1 ، مفتاح كنوز 399 / 3 .
( 48 ) احياء العلوم غزالى .
( 49 ) المعجم المفهرس 2 : 343 ح 2 و 5 : 343 س 2 ح 8 . ص 380 همين كتاب .
( 50 ) بخارى : مغازى ، غزوهء خيبر ح 32 .