قربانى انسان بدان تقديم مىشد .
اين سه بت مثلثى بودند كه مظاهر تجلى حق و تماثيل ملائكه و دختران خدا شمرده مىشدند . قريش به خاطر كار تجارتش و حسن رابطه با قبايل ديگر ، حرمت آنها را نگهميداشت .
بر عكس عبرانيان كه آنها ملائكه را به تعبير « بنى ايلوهيم » پسران خدا مىشناختند « 7 » ، مشركان اصولا فرشتگان را « دختران خدا » مىدانستند « 8 » . خيلى تلاش شده كه اين نوع مسائل را به كيفيّتى توجيه كنند . مثلا مىگويند : « دختران خدا » به واقع معنى حقيقى نداشت و ممكن است استعمال « بنات اللّه » يا دختران خدا را براى آنها مجازى دانست ، مثل « بنت الشّفة » « دختر لب » كه منظور كلمه است ، يا « بنت العين » يا دختر چشم كه اشك باشد و يا « بنت الدّهر » يعنى مصائب . در اين صورت « بنات اللّه » معنى واقعى نمىدهد و مىشود مخلوقات آسمانى و خارق عادت « 9 » .
امّا حقيقت اين است كه عقل عرب جاهلى اين را باور داشت و معتقد بود كه ميان خدا و جن زناشوئى رخ داده ! و فرشتگان دختران خدايند « 10 » . اين سه بت نيز عنوان « دختران خدا » را داشتند . فكر مىكردند كه اينها مظهر و جايگاه فرشتگانند و چون دختران خدايند به خدا نزديكترند و مىتوانند ميان خلق و خدا ميانجى و شفيع باشند و حاجت حاجتمندان را برآورند . به همين جهت تعبير شفعاء ( جمع شفيع ) دربارهء اين بتها در قرآن مجيد زياد است . البته تنها بتان و فرشتگان به عقيدهء آنها شفيع نيستند هر معبود مادّى ممكن است شفيع باشد ( 39 : 43 ) . از بعضى آيات فهميده مىشود كه براى اين شفعاء نوعى عبادت داشتهاند ( مثلا 10 : 18 ) . كثرت آيات دربارهء ردّ شفاعت آنها در قرآن ، نشانهء آن است كه اعتقادى قوى و رايج دربارهء شفاعت آنها وجود داشته كه قرآن اين چنين محكم بر ردّ آن تأكيد دارد . « 11 » ممكن نيست كه اينها بتوانند شفيع شوند « 12 » و در روز حساب كه مشركان بتها را به يارى
هامش
( 7 ) سفر پيدايش 6 : 2 ، ايوب 1 : 6 .
( 8 ) در قرآن مجيد اشاره شده است 17 : 40 و 21 : 26 - 29 و 34 : 20 و 37 : 150 و 43 : 19 و 53 : 27 و 28 .
( 9 ) بقاياى بت پرستى و لهاوزن 24 .Wellhausen؛Reste، 42
( 10 ) لباب النقول سيوطى 112 چاپ 1290 .
( 11 ) مثلا 2 : 48 ، 245 و 7 : 53 ، 191 و 11 : 18 و 19 : 87 و 21 : 28 و 30 : 13 و 41 : 4 و 39 : 43 و 53 : 26 و 74 : 48 . . .
( 12 ) مثلا 10 : 18 و 19 : 87 و 30 : 13 و 43 : 86 .