گفتار پانزدهم نسخهء گمنام
تحريرى متفاوت از ترجمهها و تفسيرهاى ميبدى
اين نسخهء شگفت و جالب توجه را دوست دانشمندم دكتر آية الله زادهء شيرازى در دست تحقيق دارد و بعيد نيست كه همزمان با كتاب حاضر ، انتشار يابد « 1 » . كتاب به ظاهر ، همان نوبت اول ميبدى و بخشهايى از نوبت دوم ( بيشتر تفسيرهاى فارسى آن ) است ، بدينسان كه مؤلف يا ناسخ ، نخست تعدادى آيه را مىآورد ( بر خلاف شيوهء ميبدى ) و سپس ترجمهها را ذيل آن بخش ، يك جا نقل مىكند . اما او هنگام نقل اين ترجمهها ، بخشهايى از تفاسيرى كه در « نوبت دوم » كشف الاسرار موجود است ، به آنها مىافزايد . بنابراين ، نسخهء خطى حاضر چندان به كار ما كه در جستجوى گونههاى تازهء ترجمهء قرآن هستيم نمىآيد . با اين همه ، چند نكتهء جالب در كتاب ما را بر آن داشته است كه به معرفى نسخه پرداخته يكى دو نمونه از شيوهء كار آن را عرضه كنيم .
يكى از نكات جالب اين كتاب آن است كه ناسخ بسيارى از كلمات كتاب كشف الاسرار را به شكلهاى گويشى تغيير داده است . اين نكته اندكى غريب مىنمايد .
زيرا ، در روزگارى كه زبان فارسى تقريبا به شكل نهايى خويش رسيده و در سراسر سرزمينهاى فارسىزبان رواج يافته ، يعنى در كنار تعداد بيشمارى لهجهء محلى ، به مقام
هامش
( 1 ) براى اطلاع بيشتر از اين نسخه ، نك : مرتضى آية الله زاده شيرازى ، « تفسير كهن به زبان فارسى » در مقالات و بررسيها ، دفتر 44 - 43 ( 67 - 1366 ) ، تهران ، ص 181 به بعد .