تخطي إلى المحتوى الرئيسي

تاريخ ترجمه از عربى به فارسى ( از آغاز تا عصر صفوى ) ( فارسى ) — صفحة 158

مساهمون:

ص١٥٨
مترجمان بخارا به كار برده بودند پيوسته بهره گرفته است . نزديكى گويش بخارا كه متأسفانه در كتاب موجود سخت دستكارى شده ، با گويش خود او ، البته كار را سخت آسان مىكرده است . متن شنقشى البته ترجمهء خالص قرآن نيست ، بلكه از همان نوع ترجمه‌هايى است كه مزجى مىخوانيم : بدين‌سان كه گويى مؤلف بيشتر قصد تفسير دارد تا ترجمه ، از اين‌رو ، در پس هريك از الفاظ يا عبارات معادل قرآن ، چندين كلمه و يا جمله در تبيين و تفسير آنها افزوده و كوشيده است از مجموعهء آنها كلامى واحد و مفهوم تدارك بيند . در درون متن‌هاى تفسيرى شنقشى عباراتى كه در واقع ترجمه‌هاى قرآن هستند ، گاه به نحو چشمگيرى با ترجمهء رسمى شباهت دارند . اما مترجم پيوسته مىكوشد ترجمه‌هاى كهن را از دو جهت اصلاح كند : يكى آن‌كه وى ، برحسب دانش يا مذهب خويش برخى كلمات پرمعنى و حساس را تغيير مىدهد تا مفهومى را كه خود مىخواهد به ترجمه دهد ، ديگر آنكه گاه ساختار عبارت را اصلاح مىكند : مثلا فعلى را كه در آغاز آمده ، او به آخر جمله منتقل مىكند ، و يا به جمله‌اى كه اصلا فعلى ندارد فعلى مىافزايد : ( الف - شنقشى ، ب - ترجمهء رسمى ) .
وَ عَلَّمَ آدَمَ الْأَسْماءَ كُلَّها ثُمَّ عَرَضَهُمْ عَلَى الْمَلائِكَةِ فَقالَ أَنْبِئُونِي بِأَسْماءِ هؤُلاءِ . . .
( بقره / 31 ) . الف ، 6 - و اندر آموخت آدم را نامها همه . آنگه عرضه كردشان بر آن فريشتگان . ب ، 1 / 43 - و اندر آموخت آدم را نامها همه . پس عرضه كردشان بر فريشتگان . الف ( دنبالهء آيه ) - پس گفت بگوئيد مرا نامهاى اينان . ب ( دنبالهء آيه ) - گفت آگه كنيد مرا نامهاى ايشان .
وَ إِذْ قُلْنا لِلْمَلائِكَةِ اسْجُدُوا لِآدَمَ فَسَجَدُوا إِلَّا إِبْلِيسَ أَبى وَ اسْتَكْبَرَ وَ كانَ مِنَ الْكافِرِينَ
( بقره / 34 ) . الف ، 6 - او گفتيم آن فريشتگان را سجدهء [ تحيت ] كنيد آدم را . [ همه ] سجده ب ، 1 / 34 - و چون گفتيم فريشتگان را كه سجده كنيد آدم را ، پس سجده الف ( دنبالهء آيه ) - كردند مگر ابليس [ ، گفت نه كنم ] او كبر آورد او شد از كافران .