بشود اطمينان كرد كه از معصوم است معتبر و بقيهاش ساختگى است . زيرا خود ايشان روايتى « 1 » را كه شيخ انصارى رحمه اللّه نقل كرده در برخى تأليفاتش آورده است .
2 - آقاى حاج ميرزا ابو الحسن شعرانى ، صاحب حاشيه مجمع البيان در آخر تفسير مجمع فرموده : « لم ينقل المصنف عن التفسير المنسوب إلى العسكرى عليه السّلام . و قال العلامة الحلّي في محمّد بن قاسم الاسترآبادي إنّه موضوع » پس فرموده :
از اغلاط اين تفسير اينكه دارد : « حجاج مختار را حبس كرد » با اينكه امارت حجاج در سال 75 و قتل مختار چند سال قبل آن بوده است . كسى كه با تاريخ آشنا باشد نمىتواند آن را بپذيرد . و اين يك غلط تاريخى است . و لم يكن واضع هذا التفسير عارفا بالتاريخ .
3 - شيخ محمّد تقى تسترى رحمه اللّه ( شوشترى ) كه بسيار مفصّل اين تفسير را بررسى كرده و 40 شاهد كه دليل بر ضعف و جعل آن است ذكر كرده است و فرموده اين تفسير نمىتواند از امام عسكرى عليه السّلام باشد « 2 » .
هامش
( 1 ) . روايت من كان من الفقهاء . . .
( 2 ) . « أخبار دخيله » ج 1 ، ص 152 - 228 .
اخبار دخيله يعنى اخبار موضوعه . سنّىها از اين قبيل ، كتابها دارند . ولى شيعه چنين كتابهايى ندارند . زيرا خود علماء شيعه پيش از تدوين احاديث روى اخبار دقّت مىنمودند . مرحوم كلينى 20 سال مشغول تأليف كافى بوده است جمع آورى و تنظيم كتاب كه 20 سال طول نمىكشد . پس معلوم است كه در اين مدّت طولانى درصدد بودند كه روايات نادرست را پيدا كرده و كنار بگذارند يعنى خودشان به تنقيح و تهذيب اخبار مىپرداختند . لذا بعضى از علماء ما از كار مرحوم شوشترى ناراحت شدند .
اين كتاب در 4 جلد چاپ شده كه روى هم 1000 صفحه است ، 200 صفحه از آن مربوط به اخبار دخيله است ، و 800 صفحه كتاب مربوط به چيزهاى ديگر است . از اينرو برخى اعتراض كردهاند كه چرا اسم كتاب را « اخبار دخيله » گذاشتهاند . از آن 200 صفحه ، 70 صفحهاش مربوط به تفسير امام حسن عسكرى عليه السّلام است . و چند صفحهاش هم مربوط به داستان جزيرهء خضراء مىباشد .
مرحوم تسترى 40 سال روى روايات شيعه كار كرده است و فقط حدود 100 خبر پيدا كرده است كه به عقيدهء ايشان جعلى است پس كسى گمان نكند كه خبرها و كتابهاى جعلى در ميان كتب حديث شيعه زياد است . به مقاله اينجانب در همين زمينه در مجله آيينه پژوهش رجوع شود .