تفسير منسوب به امام حسن عسكرى عليه السّلام
از اين تفسير نسخههاى خطّى فراوانى وجود دارد و دو بار چاپ سنگى و يك بار چاپ حروفى شده است .
ترجمه فارسى آن هم در هند چاپ شده است .
اين كتاب فقط تفسير سورهء حمد و بخشى از سورهء بقره است البته در اثناء تفسير آيات سوره حمد و بقره آيات ديگرى هم ياد شده است .
اعتبار و عدم اعتبار اين تفسير از زمانهاى سابق مورد بحث بوده است بعضى گفتهاند اين تفسير مجعول است ، و در مقابل شايد برخى از اخبارىها قائل باشند كه اين تفسير به طور كلّى مورد تأييد است .
امّا حق اينست كه گفته شود اين تفسير مانند ساير كتابهاى حديثى درجه دوم و سوم شيعه است و بايد يك يك احاديث آن مورد ارزيابى قرار گيرد اگر شاهد يا شواهد صدقى براى آن يافت شد معتبر است و گرنه نه .
كسانى كه اين تفسير را مجعول ندانسته و به آن عنايت داشته و يا از آن مطلبى نقل كردهاند :
1 - شيخ صدوق . در كتاب فقيه ، عيون اخبار الرضا عليه السّلام اكمال الدين ، امالى ، توحيد ، علل الشرايع و معانى الأخبار رواياتى با سند از امام حسن عسكرى عليه السّلام نقل كرده كه با همان سند يا كمى تفاوت در اين تفسير موجود است .
و مىدانيم او در آغاز فقيه گفته است روايات اين كتاب را بين خود و خدا حجّت مىدانم « 1 » البته شيخ صدوق از اين تفسير نامى نبرده است .
هامش
( 1 ) . به فقيه : 2 / 327 و توحيد : 47 و 230 و 403 ؛ عيون 1 / 282 و 300 و 301 و امالى : 105 و