استدلالهاى قرآن براى اثبات معاد
در بحثهاى گذشته كه آيات مربوط به معاد به ده گروه تقسيم شد گفتيم كه گروه نهم آياتى است كه با تكيه به حكمت خداوند براى اثبات معاد استدلال مىكند و گروه دهم آياتى است كه با تكيه به عدالت خداى متعال براى اثبات معاد استدلال مىكند .
اينك پس از ذكر چند مقدمه اين دو گروه آيات را از نظر شما مىگذرانيم .
مقدمهء اول :
بايد بدانيم كه مسأله معاد متوقف بر مبدء است و اگر بخواهيم با صرف نظر از عقيده به مبداء براى اثبات معاد دليل بياوريم راه درستى در پيش نگرفتهايم .
مقدمهء دوم :
كسانى كه خدا را قبول دارند و پيامبر را قبول دارند و قرآن را قبول دارند در عقيده به معاد نيازى به استدلال و دليل و برهان ندارند زيرا وقتى قرآن مىگويد معاد هست و پيامبر مىگويد معاد هست براى مؤمنين به قرآن و پيامبر شكى باقى نمىماند تا نياز به استدلال داشته باشند و استدلال براى اين افراد و نيز استدلال از جانب اين افراد تفضّلى است .
مقدمهء سوم :
آياتى كه خبر از بودن معاد و جهان ديگر مىدهد و شامل استدلال نيست سه قسم است :
قسم اول آياتى است كه از وجود عالم آخرت خبر مىدهد به دلالت مطابقى يا التزامى ، اين قبيل آيات است كه گفته مىشود عدد آن متجاوز از هزار آيه است .
قسم دوم آياتى است كه خبر از بودن جزا و پاداش مىدهد و چون در دنيا نيست