معاد جسمانى در چهل آيه
در مورد معاد چند قول وجود دارد .
1 - تناسخ
منظور از تناسخ اين است كه روح هر انسان پس از مرگ ، به بدن انسانى ديگر يا حيوانى يا نباتى يا جمادى تعلق مىگيرد كه به ترتيب نسخ و مسخ و فسخ و رسخ ناميده مىشود .
ملا هادى سبزوارى در منظومهء حكمت خود مىگويد :
نسخ و مسخ رسخ فسخ قسّما * انسا و حيوانا جمادا و نما
اين قول از نظر اديان آسمانى بطلانش روشن است ، زيرا حقيقت اين قول همان انكار معاد و بهشت و جهنم است .
روايت زير همين مطلب را بيان مىكند :
عن الحسن بن الجهم قال : قال المأمون للرضا عليه السّلام : يا أبا الحسن ما تقول فى القائلين بالتناسخ ؟ فقال الرضا عليه السّلام : « من قال بالتناسخ فهو كافر باللّه العظيم يكذب بالجنة و النار » « 1 »
2 - معاد جسمانى فقط
قائلان به اين قول مىگويند : انسان روح مجرد غير جسمانى ندارد . بدن و روحش هر دو جسم است و معادش هم جسمانى است نه اينكه قائل به روح مجرد باشند و بگويند معاد جسمانى است يعنى بدن بر مىگردد و روح بر نمىگردد .
هامش
( 1 ) - سفينة البحار ، ماده نسخ .