تفسير روح الجنان و روج الجنان
تأليف ابو الفتوح رازى ( ابو الفتوح حسين بن على بن محمّد بن احمد بن حسين بن احمد بن ابراهيم بن فضل بن شجاع بن هاشم . . . بن نافع بن بديل خزاعى ) « 1 » .
على بن محمّد پدر مؤلف از فضلاء بود محمّد بن احمد ( ابو سعيد محمّد نيشابورى ) جدّ او در كتاب فهرست منتجب الدين « 2 » به عنوان يك عالم معرّفى شده است . جدّ دومش احمد بن حسين ، از تلامذهء سيّد رضى رحمه اللّه و مرتضى رحمه اللّه و شيخ طوسى رحمه اللّه مىباشد پس پدرش و جدّ اولش و جدّ دومش كه معرّفى شدهاند از علماء و فضلاء بودهاند ، و بقيّه اجدادش مطرح نشدند تا برسد به نافع « 3 » و نافع بن بديل از اصحاب رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله بوده است .
راجع به تاريخ تولّد و وفات او مدركى در دست نيست . محمّد خان قزوينى كه مقدمهاى بر چاپ اوّل تفسير ابو الفتوح نوشته است ، با قرائنى مىگويد كه وى از علماء قرن ششم بوده است .
و نسخهاى از جلد شانزدهم تفسير ابو الفتوح در دست هست كه تحرير آن سال 556 است . و نسخه ديگر از جلد يازدهم كه از روى نسخه مورخ 533 نوشته شده است و نسخهاى از جلد آخر مورخ 557 .
هامش
( 1 ) . نافع بن بديل از اصحاب رسول صلّى اللّه عليه و آله بود . ابو الفتوح در چند جاى تفسير نام او را مىبرد و مىگويد از پدران ما بود . از جمله در سورهء آل عمران آيهء 164 و سورهء فتح آيهء 25 وى از قبيلهء بنى خزاع بود و از حجاز به ايران و نيشابور و سبزوار هجرت كردند .
( 2 ) . اين كتاب متمّم فهرست شيخ طوسى رحمه اللّه است . ( وفات شيخ 460 ق ) وفات صاحب اين كتاب بعد از سال 600 است . دانشمندانى كه در طول اين چند سال تأليفاتى داشتهاند را ياد كرده است .
اين فهرست در جلد 102 بحار و نيز جداگانه چاپ شده است .
( 3 ) . بين هاشم و نافع افراد ديگرى هست كه آورده نشده است .