رواجى برخوردار نيست . مگر اينكه كتب ادبى محض باشد . مانند « ديوان شريف رضى رحمه اللّه » « مجازات القرآن » « المجازات النبويّة » ، كه در بين سنّىها رواج دارد . و الّا از كتب ما خيلى بيگانه هستند .
كتابى است به نام « تقريب المعارف » « 1 » ( كتابى است كلامى ) ، تأليف أبو الصلاح الحلبي رحمه اللّه صاحب كتاب « الكافي في الفقه » كه هم دورهء شيخ طوسى رحمه اللّه ( و شايد شاگرد او بوده است ) « أبو الصلاح » در اين كتاب ، رواياتى هم كه عليه سنّىها است و بسيار غليظ و تند است آورده است و بر خلاف شيخ طوسى رحمه اللّه او مىفرموده هر چه عليه سنّىها داريم بايد بنويسيم . او مىنويسد : روزى كسى خدمت حضرت على عليه السّلام رسيد و عرض كرد : يا امير المؤمنين آيهء
لا تُقَدِّمُوا . . .
دربارهء چه كسى نازل شده است . حضرت عليه السّلام فرمود آيا مىخواهى مردم را بر من بشورانى . گفت : خير ، دوست دارم بدانم . حضرت عليه السّلام فرمود : بنشين - سپس فرمود : بنويس : عامر - معمّر - عمر - عمّار - معتمر ، آيه در مورد يكى از اين پنج نفر نازل شده است . ( كه منظور حتما عمر است و حضرت با اين بيان تقيّهاى بيان كردهاند ) .
ولى شيخ طوسى رحمه اللّه اينها را نياورده است . ولى اين نقص نيست . زيرا اين قصّه در معنى آيه اثر ندارد . اگر قرار است گفته شود ، بايد در باب مطاعن خليفه ثانى در كتابهاى كلامى و يا امامت ذكر شود .
يكى ديگر از شأن نزولهاى اين آيه كه مرحوم شيخ رحمه اللّه آوردهاند اين است :
قال الحسن ذبح قوم قبل صلوة العيد يوم النحر . . . در روز عيد قربان اول نماز و بعد قربانى مىشود . گروهى بر عكس عمل كردند . آيه آمد و فرمود اين كار درست نيست . از پيامبر صلّى اللّه عليه و آله جلو نيفتيد هر چه او كرد شما هم انجام دهيد .
شأن نزول ديگر : كانوا إذا سئلوا عن شيء قالوا فيه قبل النبى صلّى اللّه عليه و آله اگر پيامبر صلّى اللّه عليه و آله در مجلسى تشريف داشت و كسى سؤال مىكرد ادب مجلس را رعايت نمىكردند و به جاى اينكه صبر كنند تا پيامبر صلّى اللّه عليه و آله پاسخ دهند خودشان زودتر جواب مىدادند و آيه نازل شد .
هامش
( 1 ) . دو بار چاپ شده و چاپ دوم آن كامل است .