كتاب معتبر است به اين معنى است كه جعلى نيست . نه به معنى اين كه تمام رواياتش معتبر است . بلكه بايد تك تك روايات را از نظر متن و سند بررسى كرد .
آيا فرات بن ابراهيم كوفى ثقه است ؟
در كتب رجال دست اوّل نام او ذكر نشده است . ولى برخى گفتهاند چون دو خبر در تفسير على بن ابراهيم از او روايت شده ، همين كافى است كه او را موثّق حساب كنيم .
زيرا در كتب رجال علاوه بر توثيق خاص ، توثيق عام هم داريم .
توثيق عام به اين معنى كه صاحب كتاب در مقدمه مىگويد نام هر كس را كه در اين كتاب مىبرم موثّق است . و توثيق خاص به اين معنى است كه نام تك تك افراد برده و توثيق مىشود .
كتابى در اين زمينه هست به نام « معجم الثّقات » تأليف آقاى تجليل تبريزى است . كه فقط نام افراد موثّق را ذكر مىكند .
كتاب ديگر : « ثقات الروات » از « سيد هبة الدين شهرستانى » كه ايشان هم فقط كسانى را ذكر مىكند كه ثقه هستند .
همچنانكه اين كتب متأخر ، افراد ثقه را نام بردند . در كتب قديمى هم گاهى شبيه چنين مطلبى ادعا شده است . از جمله « تفسير على بن ابراهيم » كه در اوّل آن عبارتى است كه از آن استفاده مىشود هر كس در اين تفسير ذكر شده است ، ثقه مىباشد . البتّه اين يك توثيق عام است كه گاهى به معارض هم برمىخورد . اگر كسى اين توثيق عام را بپذيرد و در مورد شخص مورد نظرش معارض نداشته نباشد بايد او را به عنوان ثقه قبول كند .
« كامل الزيارات » ابن قولويه همچنين است . در آغازش عبارتى دارد كه استفاده مىشود از هر كس خبر نقل كرده است ، ثقه است . اينها را توثيقات عامّه مىگوييم .
بنابراين چون نام فرات در تفسير على بن ابراهيم وجود دارد و دو روايت از او نقل شده است پس بايد او را ثقه بدانيم .