2 . بيان مصداق آيات : در تفسير
فَصَلِّ لِرَبِّكَ وَ انْحَرْ
« 1 » از ايشان نقل شده است :
نماز واجب صبح را به جماعت براى پروردگار به جا آور و در منا شتر قربانى كن ؛ « 2 »
3 . بيان شأن نزول آيات : از سعيد بن جبير نقل شده است كه آيه
إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا يُنْفِقُونَ أَمْوالَهُمْ لِيَصُدُّوا عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ . . .
« 3 » دربارهء ابو سفيان بن حرب در روز احد نازل شده است كه دو هزار حبشى را عليه پيامبر صلّى اللّه عليه و آله براى قتال با اسلام اجير كرد . « 4 »
همچنين از ايشان تفسير قرآن به قرآن ، اسباب نزول و . . . نقل شده است .
2 مجاهد بن جبر ( متوفاى 104 ق )
نامش ابو الحجاج مخزومى ، اهل مكه ، قارى و مفسر است . وى در سال 21 ق متولد و در سال 104 ق در حال سجده در مكه وفات يافت . او از موثقترين شاگردان ابن عباس بوده و بزرگان و ارباب حديث و تفسير بر او اعتماد كردهاند . « 5 » روايات تفسيرى فراوانى از ايشان نقل شده و روايات او به نقل از امير المؤمنين ، على عليه السلام و ابن عباس مىباشد .
ذهبى مىنويسد : همهء امت بر پيشوايى مجاهد در تفسير و استناد به سخنان او اتفاق نظر دارند . او انسانى موثق و امين ، فقيهى پرهيزكار ، دانشورى صاحب احاديث فراوان ، خوش حافظه و با دقت بود . « 6 »
ويژگيهاى تفسيرى مجاهد
تفسير وى داراى ويژگيهاى ذيل است :
1 ) حرّيت در ارائه آرا و ديدگاههاى عقلى ؛ « 7 » 2 ) توجه به تشبيه و تمثيل ؛ « 8 »
هامش
( 1 ) . كوثر ، 2 .
( 2 ) . طبرسى ، مجمع البيان ، ج 10 ، ص 549 .
( 3 ) . انفال ، 36 .
( 4 ) . جلال الدين سيوطى ، درّ المنثور ، ج 3 ، ص 334 .
( 5 ) . محمد هادى معرفت ، التفسير و المفسرون في ثوبه القشيب ، ج 1 ، ص 335 .
( 6 ) . التفسير و المفسرون ، ج 1 ، ص 116 .
( 7 ) . محمد هادى معرفت ، التفسير و المفسرون ، ج 1 ، ص 337 ؛ سه مقاله در تاريخ تفسير ، ص 48 .
( 8 ) . همان .