عبد اللّه بن مسعود
ابن مسعود يكى از معروفترين مفسران و اصحاب رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله است كه در سن 62 سالگى در مدينه از دنيا رفت و در بقيع دفن شد . « 1 »
او نخستين كسى بود كه در مكه قرآن را آشكارا و با صدايى بلند تلاوت مىكرد و به گوش قريش رسانيد . وى در اين راه آزار و شكنجه ديد « 2 » و در ميان صحابه به علم قرائت معروف بود .
ابن مسعود از آن جهت كه حافظ قرآن بوده ، سخت مورد توجه رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله قرار گرفت و پيامبر صلّى اللّه عليه و آله دوست مىداشت تلاوت قرآن را از زبان او بشنود . « 3 » خليفه دوم در زمان حكومتش وى را به كوفه فرستاد تا قرآن ، شرايع و احكام را به كوفيان تعليم دهد . « 4 » مسروق بن اجدع گويد : عبد اللّه بن مسعود سورهء [ قرآن ] را بر ما قرائت مىكرد ؛ سپس دربارهء آن براى ما حديث مىگفت و در طول روز آن را تفسير مىكرد و تمام صحابه به فضيلت و دانش او به كتاب و سنت اعتراف كردهاند . « 5 » بايد او را پايهگذار مكتب تفسيرى كوفه دانست ؛ زيرا مفسران كوفه در زمان تابعان از تفسير او پيروى مىكردند . « 6 »
ابن مسعود نيز بسيارى از مطالب تفسيرى خود را از على عليه السلام فرا گرفته است .
علقمه گويد : روزى ابن مسعود گفت : اگر كسى را داناتر از خود به كتاب خدا سراغ
هامش
( 1 ) . او حدود سى سال قبل از هجرت در مكه به دنيا آمد و در سال 32 هجرى در مدينه وفات يافت . ر . ك : سير اعلام النبلا ، ج 1 ، ص 462 .
( 2 ) . ابن هشام ، السيرة النبويه ، ج 1 ، ص 314
( 3 ) . شيخ عباس قمى ، سفينة البحار ، ج 2 ، ص 131 .
( 4 ) . ابو بكر محمد خطيب بغدادى ، تاريخ بغداد ، ج 1 ، ص 147 .
( 5 ) . ابن اثير ، اسد الغابه ، ج 3 ، ص 256 - 260
( 6 ) . محمد حسين ذهبى ، التفسير و المفسرون ، ج 1 ، ص 87